Yazar: MURAT ÖKSÜZ

  • 90 yaşındaki amiral filikasının öyküsü

    90 yaşındaki amiral filikasının öyküsü

    21 Kasım 2017 tarihinde Rahmi M. Koç Müzesi’nde yapılan bir gala ile Türkiye’nin en büyük sanayi müzesine altı yeni unsur katıldı. Bunlardan iki tanesi denizle ilgiliydi. İlki Savarona’nın can filikası, diğeri de Maid of Honour isimli amiral filikası idi. Galada her iki teknenin tanıtım konuşmasını yapan bir denizci olarak bu yazıda Maid of Honour’dan bahsedeceğim.

    İngiltere Kraliyet Donanması, 1924’te Portsmouth yakınlarındaki Cowes Adası’nda bulunan Samuel White Tersanesi’ne 55 feet’lik (18 metre) motorlu bir filika siparişi verdi. Bu tekne, diğer birkaçıyla birlikte, ilk dizel makinalı (2 x Gardner 6 LW dizel makina) ve karpuz kıç dizaynı olan filikaydı. Ancak motorlu filikaların Kraliyet Donanması’na katılmasından sonra da buharlı filikalar inşa edilmeye devam etmişti. Teknenin buhar bacası, ihtiyaç olmamasına rağmen Kral V. George’un emri ile özgün Viktoryen tarzına sadakatle korunmuştu. 1927’de inşası tamamlandığı zaman net tonajı 11, gros tonajı ise 15 tondu. Maid of Honour’un Kraliyet Donanması’ndaki özgün adı MB (Motorbot) 1694 ve tersane inşa numarası 1691’di.

    MB 1694, amiral barcı olarak HMS Hood, HMS Nelson ve HMS Rodney muharebe kruvazörlerinde rotasyonel bazda 12 sene boyunca hizmet vermişti. HMS Hood, 1939’da Akdeniz Filosu’na katılınca MB 1694, Malta Tersanesi Komutanı olan amiralin makam aracı olarak kalıcı olarak adada konuşlandırıldı. Kral VI. George 1939’da Malta’ya geldiği zaman, MB 1694 majestelerinin ulaşım hizmetinde kullanılmıştı. İkinci Dünya Savaşı sırasında, bir kıyı mağarasına alınarak hava saldırılarından korunmuştu. İtalyan mareşali Badaglio ülkesinin ateşkes ve teslim anlaşmalarını MB 1694’te imzaladı. Filika, 1955 ilkbaharında Kraliyet Donanması’nın Malta Tersanesi’nde kapsamlı bir overhol ve tamirden geçti.

    MB 1694, Kraliyet Donanması’na hizmet ettikten sonra Haziran 1958’de emekliye ayrıldı ve Avica Hava Endüstrisi firmasının sahibi John H. Millar Esq. İsimli İngiliz asıllı Amerikalı işadamına satıldı. Millar’ın Amerika Kupası’na ev sahipliği yapan Rhode Island, Newport’ta bir evi bulunuyordu. Mr. Millar hem yelkenci hem de İngiltere’deki Southampton Kraliyet Yat Kulübü’nün üyesiydi. Orada bazı değişiklik ve yeniliklere tabi tutuldu; gövdesine 6 adet lumbuz eklendi. 25 Ağustos 1958 günü yeni adı “Maid of Honour” olarak John Millar’ın annesi tarafından denize indirildi. Daha sonra, yeni sahibi, Maid of Honour’u 1958’de Newport, Rhode Island’daki Amerika Kupası’na katılacak olan İngiltere takımına ait 12 metrelik Sceptre yatının destek botu olarak görevlendirdi.

    DU PONT AİLESİNDEN MARK GUBIN’E DOLU DOLU BİR HAYAT

    Maid of Honour New York’a gidecek olan Amerikan şilebi Southern Star’a yüklenmek üzere 2 Eylül 1958’de karayoluyla Londra’ya intikal ettirildi. Amerikan şilebi 6 Eylül 1958 günü Londra’dan ayrıldı. New York’a varınca Maid of Honour, Amerikan sularındaki ilk seyrini Newport’a yaptı ve IDA Lewes Yat Kulübü’nde demirledi. İngiliz Sceptre teknesi bu yarışların tamamını rakibi Kolombiya’ya karşı kaybetti. Görevinin sonunda Mr. Millar onu endüstrici Pierre Du Pont’un ailesine sattı. Maid of Honour, ikmal ve gezi teknesi olarak kullanılmak üzere yazlık ikametin olduğu New London/Connecticut ABD, yakınlarındaki Fisher Adası’na nakledildi. Gerek ikametin iskelesi, gerekse adadaki yat kulübünün marinasında rıhtıma bağlandı. Du Pont ailesindeki yeni hayatının başında, ana makineleri güçlü GM 4-53 dizel makinelerle değiştirildi.

    1982’de Palmer Johnson Tersanesi’nin sahibi Mike Kelsey Jr. filikayı satın aldı. 5 Ekim 1982 günü bir kamyonla Sturgeon Körfezi, Milwaukee’deki tersaneye nakledildi. 1918’den bu yana en ünlü lüks tekne tersanelerinden birisi olan Palmer Johnson Tersanesi tekneyi kapsamlı bir renovasyona tabi tuttu. Teknenin yaşamı fotoğrafçı Mark Gubin tarafından satın alındığı 9 Ağustos 2002’ye kadar orada devam etti.

    VE MAID OF HONOUR KOÇ MÜZESİ’NDE

    Rahmi Koç, Nazenin III isimli yelkenli teknesinin inşası sırasında Palmer Johnson Tersanesi’nde Maid of Honour’u görünce Mike Kelsey’den tekneyi gelecekte satma kararı verirse kendisine ilk teklif hakkının tanımasını istedi ve bu yönde söz aldı. Ancak Mike Kelsey Antibes’teki rezidansında bir kaza neticesinde düşüp ölünce tekne oğlu Mike Kelsey Jr.’a kaldı. Rahmi Koç kendisiyle daha önce tanışmamıştı. Talihsiz bir şekilde Mike Kelsey Jr. da kansere yakalanınca tekneyi fotoğraf sanatçısı Mark Gubin’e sattı. Bu esnada Rahmi Koç, Nazenin IV teknesiyle dünya turundaydı ve döndüğünde teknenin satıldığını öğrendi. Filikanın güzelliğine hayran kalan Rahmi Koç, Maid of Honour’u takibe devam etti. Gubin’in hizmetinden ayrılmasını müteakip filikayı tarihi evinden satın aldı.

    Maid of Honour, bir şilebe yüklü olarak son kez Atlas Okyanusu’nu geçip Nisan 2014’te İstanbul’a nakledildi. Yeni hayatı 2015’te Rahmi Koç Müzesi Taşdelen atölyelerinde başladı. Tamir, renovasyon ve restitüsyon süreci 2017 yazında tamamlandı. Ana makineleri değişen Maid of Honour’un yeni limanı Haliç kıyıları. Tekne Rahmi M. Koç Müzesi’nin en prestijli yerinde Savarona filikası ile yan yana yerini aldı.

    HMS Hood gibi dünya deniz tarihinde önemli yere sahip bir muharebe kruvazöründe kullanılmış olması MB 1694/Maid of Honour’a büyük özellik katıyor. 24 Mayıs 1941 tarihinde Danimarka Boğazı’nda Alman muharebe kruvazörü Bismarck ile girdiği su üstü muharebesinde Muhteşem (Mighty) Hood unvanlı gemi tek mermi isabeti sonucu infilak ederek batmış ve 1415 kişi hayatını kaybetmişti. Sadece 3 kişi kurtulmuştu. Geminin enkazı 2001 yılında Grönland’ın güneyinde 3000 metrede bulundu. Başüstündeki kampanası 2015 yılında çıkarıldı ve Portsmouth Deniz Müzesi’nde sergilenmeye başlandı. Bu kampana dışında Hood’a ait tek hatıra artık Haliç kıyılarında, Türk bayrağı altında ve bizlere emanet. ☸

  • Lüks ve konfor Sea Ray 520’de buluştu

    Lüks ve konfor Sea Ray 520’de buluştu

    Sea Ray, yeni modeli Fly 520’yi Kasım ayında düzenlenen Fort Lauderdale Boat Show’da deniz severlerin beğenisine sundu. Bir flybridge modeli olan 520, birçok yönden Sea Ray’in tasarım ve fonksiyonelliğe yaklaşımının geçirdiği evrime işaret ediyor. Sofistike stili ve modern materyalleri dinamik ve havadar hissiyatına katkıda bulunuyor. Geniş camlar ve çok amaçlı olarak tasarlanmış mekânlar dışarıyı içeriye davet eden bir tarz.  Ana güvertede, salona havuzluktan paslanmaz çelik bir kapı ile giriş mevcut. Salonda tam donanımlı şık bir mutfak, girişte konumlandırılmış. İç mekân detaylarında yeni ahşap seçenekleri ve ahşaplar ile uyumlu materyaller modelin tüm zarafetini yansıtıyor. Bir Sea Ray yatından beklenen tüm eğlence, lüks ve konfor özellikleri Fly 520’ye entegre edilmiş. Sea Ray’in Türkiye temsilcisi Deniz Yatçılık da sektördeki 20’nci yılını 17-25 Şubat tarihlerinde gerçekleştirilecek Boat Show Eurasia Kara Fuarı’nda prömiyerlerle kutlayacak.  www.denizyachting.com

  • Matruşka gibi EGINA ADASI

    Matruşka gibi EGINA ADASI

    Yunan adalarının sadece Mikonos, Santorini gibi popüler adalardan oluştuğunu sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Bizim de doğu parçası olduğumuz bu koskoca Ege Denizi, daha önce ismini dahi duymadığınız sessiz sakin ve tatlı Yunan adalarıyla dolu. Bunlardan biri de Egina.

    Geçtiğimiz Akdeniz sezonunun sonunda yoğun bir iş temposundan çıkmış, Atina’da oturuyordum evde öyle, ev derken tekne yani. Biz ekip olarak bu süperyatlara “ev” deriz. Uzun süre içinde yaşayınca haliyle dilimize öyle yapışıyor. Yanlış da sayılmaz, koskocaman yüzen evler kendileri neticede. İşte geçen sezon sonu 60 metrelik yüzen evimde otururken hafta sonu ne yapayım diye düşünüyordum. Paros’a kitesurf yapmaya gideyim desem, feribotla 5 saat! Milos’a mağaralarda yüzmeye gideyim desem, direkt feribot yok; aynı uzun yolculuk. Mikonos’ta sushi desem o da ayrı yorgunluk, uçağa bin, in. Santorini’de gün batımı? Yaptık onu bu sezon zaten! Bu arada kulağa şımarıkça geliyor biliyorum ama ne yapalım bizim hayatımız da hep kıyılarda geçtiğinden bu kısa tatilleri kolayca yapmak bir hayat biçimi haline geliyor artık.

    Baktım bütün popüler destinasyonlar en az 5-6 saatlik yorgun yolculuklar gerektiriyor, ben de yan koya gider gibi en yakın nereye gidebilirim diye araştırdım ve Egina’yı buldum. Ya da diğer bir yazılışıyla Aegina, Türkçede Ecina diye okuyabilirsiniz. Atina’nın hemen hemen karşısına denk gelen küçücük ve tatlı bir Yunan adası.  Atina’ya 17 mil, feribotla 40 dakika mesafede. İstanbul’dan adalara gitmek gibi bir his. Zaten Atinalılar da aynısını yapıyorlar.

    Son derece mütevazı, ucuz, sevimli, yeşil bir ada Egina. O yüzden de Atinalıların hafta sonu kaçamağı tercihlerden biri. Adanın feribotla yanaştığınız merkezi, her Yunan adasında olduğu gibi hediyelik eşya dükkânları, kafe, bar ve restoranlar ile hareketli olan bölümü. Benim yaptığım gibi bir motosiklet ya da bir araba kiralayarak adanın 20 dakika mesafede bulunan Perdika kentine vardığınızda sizi daha da sevimli cafe bar ve restoranlar karşılıyor. Minicik bir koy burası. Bana biraz Bozburun hissi de verdi. İşin ilginç yanı, bir adaya gidip bir başka adayı ziyaret edebilmeniz. Matruşka gibi, ada içinde ada yani. Ne demek bu? İşte Egina’ya gelip, Perdika kentinden kalkan mini bir tekne ile kendinizi Mina Adası’nda bulacaksınız. Burada yerleşim yok. Tavşan Adası gibi küçücük bir yer zaten. Tavşanlar var mı bilmiyorum ama tavus kuşları vardı. Neredeyse Karayipler’i aratmayan berrak mı berrak bir koy, koyda bir küçük işletme. Karayipler demişken tam da o günlerde Karayip Adaları’nda tarihin kaydettiği en güçlü kasırga Irma gerçekleşmiş ve üzücü bir sonuçla kuzey adaları yerle bir etmişti.

    Mina Adası’ndaki bu berrak koyda tam da ben oradayken Yunan müziği çalmayıp Reggae çalmayı tercih etmeleri yüzünden kendimi hakikaten bir Karayip Adası’nda hissedip soğuk mu soğuk bir Pina Colada ısmarlayarak ve Karayipler’de geçmiş olan tüm güzel günlerim ve anılarım şerefine kadeh kaldırarak günü tamamladım. ☸

  • KIŞ BAKIMI-2 Teknenin altı

    KIŞ BAKIMI-2 Teknenin altı

    Kış mevsiminde denizcinin ana gündemi teknesinin bakım-onarım işleri. Geçen sayımızda ele aldığımız “tekneyi karaya çekmek” konusunun ardından, kış bakımında bir başka önemli aşamayı ayrıntılarıyla inceledik.

    Tekneler tuzlu su ile temas halinde olduğu için kolay deforme olurlar ve bu yüzden de bakım işlemlerinin düzenli olarak yapılması gerekir. Yılın kışlama döneminde olduğumuz şu günlerde marinalarda, marinalardaki taşeron veya kiracı firmalarda ya da çekek yerlerinde yaptırabileceğiniz çok aşamalı kışlama süreci hayati derecede önem kazanıyor. İlk aşaması Aralık sayımızda işlediğimiz “tekneyi karaya almak” olan sürecin ikinci aşaması “tekne altı bakımları”. Konu hakkında Ataköy Marina’nın teknik ekibinden bilgi aldık ve teknenin karaya alınmasından sonra sırasıyla hangi işlemlerin yapıldığını sıraladık.

    YÜZEY TAMİR VE BOYA İŞLERİ

    Teknenin karaya alınma işlemi gerçekleştirildikten sonra öncelikle karinası basınçlı suyla kekamozlardan arındırılır ve yüzey, su zımparasıyla boya için hazırlanır. Bu noktada su zımparası işleminin tatlı suyla yapılması sağlık açısından önemlidir. Aksi takdirde toz havaya karışır ve nefes aldığımızda ciğerlerimize kadar gider. Zımpara işlemi bittikten sonra yüzey kurumaya bırakılır ve kuru yüzeye astar boya uygulanır. Tek kat çekilen astar boya, yüzeyi zehirli boyaya hazırlar. Fakat burada da zehirli boyaya geçmeden önce dikkat edilmesi gereken diğer bir önemli husus, tekne yüzeyinde gerekli görülen yerlere macun yoklaması yapmaktır. Sonrasında bir kat zehirli boya uygulanır ve tekne denize inmeden önce ikinci kat uygulanıp rutin boya işleri tamamlanır. Burada dikkat edilmesi gereken, teknenin zehirli boyası yapıldıktan sonra karada uzun süre durmadan denize indirilmesidir. Çünkü zehirli boyalar açık havayla uzun süre temas ettiklerinde etkilerini kaybederler. Ancak burada boya işlerine geçmeden önce dikkat edilmesi gereken en önemli husus, yüzey tamir işleridir. Yüzey tamir işleri ise fiber teknelerde ve ahşap teknelerde uygulanan yüzey tamir işleri olarak ikiye ayrılıyor.

    1. Fiber teknelerde uygulanan yüzey tamir işleri

    Fiber tekneler için bu süreç ozmoz tedavisi ile başlıyor. Ozmoz, fiberglas teknelerde suyun jelkottan geçerek teknenin yapısına ulaşıp verdiği zarar olarak tanımlanıyor ve tekne yüzünde kabarcıklar oluşturuyor. Tekne yüzeyinde çapı birkaç santimetreye varana kadar kabarcıklar gözlemlenirse ozmoz ölçümü yapılmalıdır. Bu ölçüm için nemölçer adında bir aletten faydalanılır. Nem oranı çok yüksekse ozmoz tedavisi yapılmalıdır. Bunun için de ilk olarak yüzey elyafa kadar temizlenip tatlı su ile yıkanır, kurutulur ve tekrar ölçüm yapılır. Nem oranı istenilen seviyeye düşene kadar bu işlem tekrarlanır. Nem oranı optimum seviyelere geldiğinde zemin yapma işlemine başlanır. İlk olarak gerekirse elyaf yapılır ama bunun yerine artık genellikle epoksi macun uygulanıyor. Ardından ozmoz koruyucu astar çekilir. Bunun üzerine zehirli boya astarı çekilir ve zehirli boya sürülür.

    Teknedeki diğer bir bakım onarım işlemi ise jelkot tamiri. Jelkot, teknenin üretiminde kullanılan polyester reçineyle aynı malzemedir ancak içinde cam elyafı bulunmaz. Genellikle çok ince bir katman olarak uygulanır (Yaklaşık 0.5 mm). Teknedeki çatlakların tamiri için öncelikle zarar görmüş alan traşlanır ve temizlenir sonra çatlak derin bir V şeklinde açılır. Bu, maddenin daha sağlam yapışmasını sağlar. Daha sonra yüzey kir, pas ve tozdan arındırılır. Ardından jelkot uygulaması yapılır (iki tip jelkot vardır: birincisi fırça ile sürülebilen diğeri macun kıvamında olan). Jelkot uygulandıktan sonra ise kurumaya bırakılır ve sonrasında yüzey kalından inceye doğru zımparalanır. Bu işlem jelkotun durumuna göre 80 numara zımparadan 3000 numara zımparaya kadar olabilir. Zımparadan sonra pasta ve cila yapılarak işlem tamamlanır.

    2. Ahşap teknelerde yapılan boya ve bakım işleri

    Ahşap teknelerde boya işleri fiber teknelere benzer olsa da birtakım farklılıklar vardır. Tekne yüzeyinde dökük veya çatlaklar varsa boya pürmüzle yakılarak ahşap yüzeye kadar temizlenir. Sonra zımpara yapılır. Zımparanın ardından nem yoksa elyaf ya da epoksi macun uygulanır. Fakat elyaf yüzeyin hava almasını önleyerek çürümeye neden olduğundan çok fazla tercih edilmez. Epoksi macundan sonra astar çekilerek üzerine boya uygulanır. İsteğe göre sentetik veya akrilik boya kullanılabilir. Aynı şekilde boyaya göre de astar seçilmesi gerekir. Sentetik boya genellikler fırça veya rulo ile uygulanırken akrilik boya ise genellikle boya tabancasıyla uygulanır. Akrilik boya uygulandıktan sonra toz, akıntı veya herhangi bir boya hatası meydana gelirse hatalı yüzey zımparalanır pasta cila yapılır. ☸