Yazar: MURAT ÖKSÜZ

  • PEVISE /İbiza Adası…

    PEVISE /İbiza Adası…

    Akdeniz’deki adalar arasında bu “Pevise nam cezire” kadar isim değiştireni yoktur. Ivica, Ebisos, Pytioussa, Ebuses, Ebysos, Aibusim, Ebusim, Yebusah ve nihayet Eivissa/İbiza hep aynı adadır.

    Piri Reis ne yapsın? Bu kadar isim değiştiren adaya o da, “Pevise” demiş ki bu, adanın bugün de kullanılan Katalan dilindeki adı “Eivssa”ya oldukça yakındır. Bilmem saydığım isimler arasında sonu “sos” ve “ssa” ile bitenler dikkatinizi çekti mi? Bu iki takı da Anadoluludur; Luvi dilinden gelir. Halikarnassos (Bodrum), Miletos (Milet), Mylassa (Milas) gibi. Demek Luvi atalarımız Reis’in, “Gedelan Adaları’ndan Pevise, İspanya beğine tâbi’dür.” dediği İbiza Adası’na, Reis’ten ve tabii benden de çok ama çok önce gelmişler.

    İbiza Adası’nın bir adı daha vardır. “Isla Blanca-Beyaz Ada” derler. Dağlık İbiza’nın bu adı, oraya buraya serpiştirilmiş Ege Adaları’nda hatta 1980’li yıllara kadar Bodrum’da gördüğümüz türden, tek katlı ve kar beyazı evlerinden aldığı rivayet olunur. Ege Adaları gibi, İbizalılar da bu evlerden ve yapı şeklinden vazgeçmemişler ama biz Bodrum’u kocaman pencereli, otogardan parça parça kesilip yerleştirilmiş gibi, “Bodrumlar hariç iki kat” diyerek 6-7 kata çıkmış, düz bloklar halindeki yeni mimarimizle yok ettik. Bu mimariyi Bodrum’a ilk getirmekle öğünen mimar/müteahhitlerimizin kulakları çınlasın. Dağlık olan İbiza Adası, çam ormanları ile kaplıdır. Zaten Kartacalıların adaya, “Çamlık Ada” anlamına gelen “İbosim” demelerinin nedeni de budur. Daha sonra gelen Yunanlar da bu fikri doğru bulmuş olmalılar ki adaya “Pitiuses” adını vermişler diyelim ve isim konusuna nokta koyup, Reis’in peşine düşelim. Piri Reis’in buralarda neden dolaştığını merak ediyorsunuz değil mi? Devamı Ocak 2018 sayımızda… 

  • SUP Günlüğü-1 BAVULDAKİ YATÇILIK

    SUP Günlüğü-1 BAVULDAKİ YATÇILIK

    Geçen yazıda SUP’ın (Stand Up Paddleboard) teknede taşıyabileceğimiz en iyi oyuncak olduğundan bahsetmiştim. Konu hakkında çok bilgili ve deneyimli oğlum Kaan, bize SUP’ı teknede olduğu gibi arabada, hatta uçakta da taşıyarak bir hobi olarak nasıl sürdürebileceğimizi anlatırken, su kenarındaki kafelerde oturanların seyrettiği tarafta olmanın nasıl bir duygu olduğunu da anlatıyor.

    Oflaya puflaya geldiği check-in kontuarında koca sırt çantasını tartıya koyup biniş kartını aldığında omuzlarından yük kalkıyor ve yürüyen bantta kargoya ilerlerken rahat bir nefes alıyor… Kaan’ın bu seferki yolculuğu önce Hollanda,  sonra Belçika ve ardından Türkiye’ye…

    Büyük oğlum Kaan, Skorsky, F16’lar ve C3’ler gibi uçaklar üzerinde iş yapan bir ABD şirketinde mühendis olarak çalışıyor. Mesleği gereği sık sık bu uçakları kullanan ülkelere uçup işini yaparken kendine ayırabildiği zamanda da o ülkede bulduğu suyu değerlendiriyor. Artık bu su deniz mi olur, göl mü yoksa bir kanal mı, Kaan için fark etmiyor. Üzerinde SUP yapabilsin de! Hollanda ve Belçika kanallarından sonra altı aydır Kaan’ın özlediği, Ege’nin mavi suları… 2014 yazında Bodrum’a maaile, torun torba gelişleri tabii bir dede ve babaanne için ne şahane. Kaan, eşi Jody ve üç çocuğu; John, Virginia ve Lilian beş kişi bir aile olunca hafif seyahat etmeleri beklenemez de bunların bagajları beş SUP’ın da ilavesiyle XXXXXL…  Babaannenin arabasını ödünç alıp o günkü rüzgârın rahatsız etmeyeceği Gümüşlük’e gidiyoruz. Arkalarındaki restoranların, cafelerin el koyduğu kıyının “kurtarılmış bölge”si belediyenin halka açık kumsalına tezgâhı kuruyoruz. Kaan ve çocuklar arabayı park ettiğimiz ara sokakta SUP’ları torbalarından çıkarıp elektrikli pompa ile şişirmeye başladılar bile. Adeta çıkarmaya hazırlanan bir SAT timi. Gümüşlük limanı dışındaki kumluk belediye plajı, bize hem açık koya, hem de Tavşan Adası’na giden batmış yolun sığlığı üzerinden kolayca geçip liman içine girmemiz için güzel bir üs oluşturuyor. Bu benim ilk SUP tecrübem, SUP’lar benim gibi gelen geçen çok kimsenin de ilgisini çekiyor; “Nereden aldınız? Birini satar mısın? Abi, bunları kiralıyor musunuz?” sualler yağıyor. Devamı Ocak 2018 sayımızda. 

  • ORSA II – İstanbul Boğazı’nın efsane teknesi Bodrum’da

    ORSA II – İstanbul Boğazı’nın efsane teknesi Bodrum’da

    İstanbul Boğazı’nın 1970’li yıllarda en büyük ikinci klasik yelkenlisi, ünlü tekne yapımcısı Athar Beşpınar’ın projesini çizdiği 14.70 metrelik tarihi yelkenli Orsa II, orijinal yapısını koruyarak geldiği günümüzde tüm güzelliğiyle Bodrum sularında artık. Şimdilerde genç sahibi ve aynı zamanda kaptanı olan Evren Ataç ile mavi tur yolcularını ağırlıyor. 

    Orsa II’nin sahipleri ve içinde büyüyen çocuklar için yaşamlarında apayrı bir yeri var. Dört aileye ev sahipliği yapmış, içinde çocuklar büyütmüş, pek çok iş adamını ağırlamış bir tekne olan Orsa II, sağladığı bu manevi güçle ve klasiğin hakkını veren yapısıyla gittiği her yerde halen tüm dikkatleri üzerine çekiyor. Son iki yıldır güneyde gezinen bu ketch tarzı, çift direkli tarihi yelkenliyi sahibi Evren Ataç’tan ve tekneyi neredeyse 20 sene kullanan, yaptığı büyük bir refitle bugünlere gelmesini sağlayan iş adamı Ahmet Hanif’ten öğrenelim.

    Efsane doğuyor

    Orsa II teknesi, Topkapı Group’un kurucusu Galip Jabban tarafından 1968 yılında sipariş verilip çizimleri yapılmış, 1969’da yapımı bitmiş ve 1970’te Üsküdar Salacık’tan suya inmiş. 14,70 metre boyundaki tekne Boğaz’ın Anabella’dan sonra gelen en büyük ikinci teknesi olarak da tarihteki yerini almış. Teknenin projesini çizen ve uygulanabilir hale getiren usta ise dönemin önemli ismi Athar Beşpınar; Sadun Boro’nun meşhur Kısmet teknesini ve Rahmi Koç’un ilk Nazenin kotrasını da yapan tekne yapımcısı. Mehmet Ali Usta ise teknenin marangozluğunu yapmış. Büyükada’da yazlığı bulunan Galip Bey’in teknesi de adadaymış. Ancak beş sene kullandıktan sonra Orsa II’yi Mehmet Emin Karamehmet’e satmış. Tekne bu sefer 1970-80’lerin Tarabya Limanı’nda konaklamış. Karamehmet de tekneyi bir süre kullandıktan sonra satmaya karar vermiş. Ancak satmadan önce üzerindeki motoru değiştirerek 320 beygirlik Caterpillar motor takmış. Orsa II’nin üçüncü ve onu en uzun süre kullanan sahibi ise yine yakından tanıdığımız iş adamı Ahmet Hanif olmuş. Devamı Ocak 2018 sayımızda.

  • ELEKTRİKLİ MOTORLU GEZİ TEKNESİ-ELSAN. Dalyan’ı temiz enerji kurtaracak!

    ELEKTRİKLİ MOTORLU GEZİ TEKNESİ-ELSAN. Dalyan’ı temiz enerji kurtaracak!

    Köyceğiz Gölü ile dünyaca ünlü plajımız İztuzu’nun uzandığı denizi birbirine bağlayan Dalyan Kanalı alarm veriyor. Normalde koruma altında olan bölgede denetimsiz günlük gezi teknelerinden kaynaklanan kirlilik gözle görülür bir hâl aldı. Kanalda yağ tabakası, kuruyan ve kısalan sazlıklar, azalan deniz canlıları keyfileri kaçırıyor. Çözüm ise temiz enerji!

    Kıvrım kıvrım dolanarak Köyceğiz Gölü ile denizi bir birine bağlayan Dalyan’ı tarif edecek en güzel söz sanırım “doğa mucizesi” olur.  İnsan boyunu geçen sazlıkları, görkemli kaya mezarları, dillere destan mavi yengeci, sevimli misafirleri Caretta Caretta’lar, balıkçılık ve su kuşlarının yaşam alanı olan delta ve Dalyan bugün kirlilikle karşı karşıya. Aslında 1988’de Özel Çevre Koruma Kurumu tarafından Köyceğiz-Dalyan “Özel Çevre Koruma Bölgesi” ilan edildi. Bugün Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü Özel Çevre Koruma Bölgeleri listesinde yer alan yörede çevre düzeni planlarından, uygulama planlarına kadar her şey bu kurum tarafından yapılıp onaylanıyor. Ancak günlük gezi teknelerin günümüzde kanala ve göle verdiği tahribatı denetleyen maalesef hiçbir kurum yok.

    Bölgede 400’ü ticari, 500’ün üzerinde tekne var. Ticari teknelerin yaklaşık 300’ü toplam dört kooperatife bağlı çalışıyor. Dalyan Turizm Tanıtım Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Dalyan Özel Yemekli Tekne Taşıyıcılar Kooperatifi Başkan Yardımcısı Alper Yalılı, bölgenin en önemli çevre sorununun kaynağının ticari tekneler olduğunu söylüyor. Sazların boylarının 10 metreden neredeyse 1 metreye kadar düştüğünü belirten Yalılı, teknelerde kullanılan kamyondan bozma motorların her türlü yağı, çiğ mazotu dışarıya attığını vurguluyor. Türkiye’nin tüm sularında Mavi Kart uygulanırken bu kontroller Dalyan’a henüz gelmemiş. Denetim de yok, atık alım merkezi de. Dolayısıyla yağ ve yakıt artıkları ile su tankı olan yemekli teknelerin pis su atıkları göle ve kanala gidiyor. Bundan 15 yıl önce kanalın dibi görünüyordu diyen Yalılı, bölgedeki teknelerin elektrikli motora geçmesi gerektiğine inanıyor. Aynı kanıda olanları bir araya getiren de güzel bir proje oluyor. Ankaralı Elsan Elektrik Temmuz 2014’te TÜBİTAK destekli bir proje başlatıyor. Projenin adı: “İç sularda kullanılan tekneler için elektrik motoru, gösterge ve kumanda paneli geliştirme.” 2016 bahar aylarında da proje tamamlanıp Alper Yalılı’nın sahibi olduğu Şelale Turizm’in Dalyan’da ürettiği 11,50 metrelik piyade tipi prototip teknesine uygulanıyor. Devamı Ocak 2018 sayımızda…