Yazar: MURAT ÖKSÜZ

  • KOTOR KIYILARI

    KOTOR KIYILARI

    “Mezkûr Kotor on sekiz mil içeri girür bir körfezin nihayetinde deniz kenârında bir kal’edür… önüne büyük gemiler girür.” Piri Reis böyle başlamış Kotor Körfezi’ni anlatmaya. Onu yalancı çıkaracak değiliz. Bizim 350 küsur metre boyunda, 50 küsur metre eninde, 16 katlı heyula da gelip tam Kotor Kalesi’nin (Kotor, Karadağ) önüne demir koydu. Reis bizim gemiyi görseydi büyük olasılıkla, “önünde bir saray batırmışlardır!” derdi vesselam. 

    Biz daha kale önüne demir koyarken, Kotor’un irili ufaklı cümle teknesi, kovanın etrafında vızıldayan arılar gibi dolanmaya başlamışlardı bile çevremizde. Belli ki kaptan, yaklaşık 3000 yolcusunu geminin filikaları ile kıyıya taşımaktansa, bu iş için yerel tekneleri kullanmayı tercih etmiş. Bence de doğru bir tercih. Koca filikaları indir-bindir, kim uğraşacak?

    Durun! Hemen, “Bu ne biçim Kitab-ı Bahriye seyri? Piri Reis böyle gemilerle mi dolaşmış?” demeyin. Kitab-ı Bahriye’nin dümen suyunda Akdeniz’i dolanmaya başlarken de yazmıştım, “Amacımız yıllarca peksimet ve kavurma yiyerek de yaşayabileceğimizi kanıtlamak değil” diye. Bu nedenle de doğrusu ağzımızın tadını bilerek, keyfini çıkararak dolaşıyoruz. Ege’de rakıyı, uzoyu; Ege dışında şarabı, konyağı ihmal etmiyoruz. Yerel tatları kaçırmamaya çalışıyoruz. Müslümanlığımıza da halel gelmiyor hamdolsun. Akdeniz’i aynı tekne ile dolaşacağız da demedik. Kaldı ki, Reis’in de bütün Akdeniz’i aynı kadırga, hatta sadece kadırga ile dolaşmadığı kuşkusuz. Bunun “firkete”si* var, “kalyon”u var. Devamı Şubat 2019 sayımızda…

  • Denizde can yoldaşlığı SAILING MATE

    Denizde can yoldaşlığı SAILING MATE

    Tekneler, yelken kullanma, demirleme teknikleri, seyir emniyeti, kurallar vs. üzerine devamlı yazıp çiziyoruz. Bu sayıda yelkeni trim edene, demiri atana, yemeği pişirene, gün batışını paylaşana, yani teknedeki “sailing mate”e bakalım istedim. Çünkü bence bir teknedeki en önemli şey, insan ilişkileri. 

    Mate, İngilizce bir kelime. Sözlükte “arkadaş, dost, eş, muavin, çiftleşmek” gibi Türkçe karşılıkları var. İngilizce izahı ise “the other member of a matched pair of objects (tam eşleşmiş iki objeden diğeri)”. “Bir çift çorabın tekleri” olarak kullanım örneği veriyor. Bir Aussie veya Kiwi “g’day mate” diye sizi selamlar. Deniz dilinde aynı yola baş koymuş, ayakkabının öteki teki olan şahıstır “Sailing Mate”.

    Tekneler, yelken kullanma, demirleme teknikleri, seyir emniyeti, kurallar vs. üzerine devamlı yazıp çiziyoruz. Bu sayıda yelkeni trim edene, demiri atana, yemeği pişirene, gün batışını paylaşana, teknedeki “sailing mate”e bakalım istedim. Çünkü bence bir teknedeki en önemli şey insan ilişkileri. Anlaşmış, bir ekip, “mates” içinde oldukları plastik, tahta, alüminyum, paslanmaz demir yığınını bir can yoldaşına döndürür. Aksi halde, tekne içinde olacak bir fırtına dışardakilerden çok daha tahrip edici olabilir.

    Bir kaptan, “teknede taşınabilecek en zor kargo insan” demişti. “Kargo” biraz ağır bir tanımlama oluyor ama teknede ya bir işe yarar ve katkınızla hayatı güzelleştirirsiniz ya da hakikaten kargo olursunuz. Ne kargo olmak ne de kargo taşımak güzeldir. Uzaktan aynı gibi görünen teknelerdeki yelkenciler/motoryatçılar ve teknedeki yaşam farklılık gösterir. Devamı Şubat 2018 sayımızda.

    Shot of a young couple spending time together on a yachthttp://195.154.178.81/DATA/i_collage/pu/shoots/806044.jpg

     

  • Avrupa’da yılın yatları açıklandı

    Avrupa’da yılın yatları açıklandı

    19-27 Ocak’ta Boot Düsseldorf’ta bu sene 16’ncısı düzenlenen Avrupa Yılın Yatı Ödülleri’nde (European Yacht of The Year, European Powerboat of The Year) kazananlar açıklandı. 10 farklı kategoride yelkenli ve motoryat Avrupalı dergilerin editörlerinden oluşan jüri tarafından belirlendi.

    AİLE-GEZİ

    KAZANAN: OceanIs 46.1

    Adaylar: Coast 250, Dufour 390, Hallberg Rassy 340, Mojito 10.88, Oceanis 46.1

    Fransız Beneteau’nun Finot-conq ve Nauta Design işbirliğinde tasarladığı 14,60 metre boyunda, 4,50 metre genişliğindeki bu modeli, dizaynı kadar güvenli oluşuyla da ödülü hak etmiş. Tek kişinin kullanımına uygun teknede çift dümen sayesinde havuzluğa kolayca geçiliyor. Iskotaların direkt dümenlerin yanlarına konan vinçlere uzanması, derli toplu ve güvenli bir dış mekân yaratıyor. Sarma sistemli ana yelken alanı 44,50, kendinden tramolalı flok alanı ise 44,10 metrekare. Havuzlukta sekiz kişinin yemek yiyebileceği oturma grubu mevcut.  Alt güverte, isteğe bağlı üç ila beş kamaralı düzenlenebiliyor. Türkiye prömiyeri 16-25 Şubat tarihlerinde Tuzla Boat Show’da yapılacak.  www.tezmarin.com

    PERFORMANS-GEZİ

    KAZANAN: Arcona 435

    Adaylar: Grand Soleil 48 Performance, X46, Arcona 435

    İsveçli tersane Arcona Yachts’ın 13,20 metre boyunda ve 3,98 metre genişliğindeki modeli, Stefan Oviberg imzası taşıyor. Teknenin  performans ile konforu bünyesinde birleştirdiği vurgulanıyor. Stabilitesi yüksek 435’in ağırlığı düşük; deplasmanı 8 bin 900 kg. Ana yelken alanı ise 62 metrekare. Alt güverte üç kamaralı düzenlenmiş. Ana kamara başaltında bulunuyor ve kıçta iki adet çift kişilik konuk kamarası mevcut. İç mekân, İskandinav tarzında klasik ahşap kaplanmış…  www.arconayachts.se

    LÜKS-GEZİ

    KAZANAN: Sunbeam 46.1

    Adaylar: Hallberg Rassy 57, Sunbeam 46.1, Wauquiez Pilot Saloon 42

    Avusturya menşeli Sunbeam Yachts’ın Blue Water Cruiser serisinin amiral gemisi 14,75 metre boyunda, 4,45 metre genişliğinde. Dikey pruvalı tekne J&J Design imzalı. Çift dümenli teknenin klasik görünümüne  rağmen modern özellikler taşıdığı vurgulanıyor. 46.1’in toplam yelken alanı 115 metrekare. Kıçında açılıp kapanabilen yüzme platformu bulunuyor.  İki büyük heç ve gövde boyunca uzanan dört pencere ile aydınlanan iç mekân isteğe bağlı gerçek Afrika tiki veya meşesiyle kaplanıyor. Başaltına ana kamara yerleştirilmiş; merkezde oturma grubu ile kuzine, kıçta ise iki adet çift kişilik konuk kamarası bulunuyor. www.sunbeam-yachts.com

    ÇOK GÖVDELİ

    KAZANAN: Astrea 42

    Adaylar: Astus 20.5, Aventura 34, Astrea 42

    Fransız Fountaine Pajot’nun 12,58 metrelik modeli Berret Racoupeau’nun imzasını taşıyor. Ters baş bodoslamalara sahip katamaranın havuzluğunu hard-top tavan örtüyor. Havuzluğun sancağından, çatıya doğru yükselen kumanda mahalline ulaşılıyor. Çatıda iki güneşlenme minderi de mevcut… 7,20 metre genişliğindeki 42, iki farklı yerleşim planıyla sunuluyor. Üç kamaralı Owner versiyonda sancak gövde komple ana kamara oluyor. Quator versiyonda ise tekne hepsi kendi banyosuna sahip dört kamarayla geliyor. Astrea 42’nin ana yelken alanı 65, cenova yelken alanı 41 metrekare. www.turmarin.com.tr

    ÖZEL YAT

    KAZANAN: LITE XP

    Adaylar: Aira 22, Domani S30, RS 21, Saffier SE 37 Lounge, Lite XP

    Fransız tersane Liteboat’un Lite XP modelini, bir ya da iki kişi rahatça kullanabilir. 180 kiloluk hafif  tekne, 6 metre boyunda ve  1,80 metre genişliğinde. Teknede iki kişinin uyuyabileceği küçük bir kabin mevcut. Tek gövdeli “catboat” tipi Lite XP’nin ana yelken alanı 12 metrekare. İsteğe bağlı 11 metrekarelik asimetrik balon alınabilir. Lite XP’nin en dikkat çeken özelliği, teknede 3 knot’a kadar kürek de çekilebilmesi olmuş. www.liteboat.com

    25 FEET ALTI

    KAZANAN: Nordkapp Noblesse 660

    Adaylar: Boston Whaler 170 Montauk, Glastron GTD 220, Nuva M 6 Open, Sting 730 FT, Nordkapp 660

    6,50 metrelik modelin, inovatif tasarımıyla günlük gezi teknesi konseptine yeni bir yorum getirdiği söyleniyor. Norveçli Nordkapp Boats’un 2,50 metre genişliğe sahip bu teknesi korunaklı derin kokpiti ve ön siperlik camlarıyla dikkat çekiyor. Standart donanımında yüzme platformu ile gelen sportif aile teknesinin taşıma kapasitesi altı kişi. Baş havuzluğundan da denize girme imkânı sunan N660, dıştan takma motorla kullanılıyor. Yakıt kapasitesi 195 litre…  www.nordkapp-boats.eu

    25-35 FEET

    KAZANAN: Nimbus W9 OB

    Adaylar: Beneteau Flyer 8 Sundeck, Buster Phantom Cabin, Jeanneau Merry Fisher 1095, Targa 27.2, Nimbus Weekender 9 Outboard

    35 feet sınıfına dahil tekneler pratik çözümler sunmalı fikrinden yola çıkılarak ödüllendirilen, İsveçli Nimbus Boats’un optimize edilmiş Weekender 9 modeli, 9,35 metre boyunda, 2,35 metre genişliğinde. Başaltında kısa süreli konaklamalar için çift kişilik kabin bulunuyor. Havuzluktaki L şeklindeki oturma grubu gündüz güneşlenme alanına dönüştürülebilirken, uygun havalarda da geceleri iki kişinin uyumasına imkân sağlıyor. İki basamaklı gövdeye sahip tekne, 350 beygirlik tek dıştan takma veya benzinli ya da dizel içten takma motorla güçlendirilebiliyor. En yüksek hızı ise 40 knot’a ulaşıyor. www.galipkaynar.com

    35-45 FEET

    KAZANAN: T 36 Crossover

    Adaylar:  Blue Game 42, Jeanneau NC 37, Sealine F430, Skilsö 39 Panorama, Cranchi Crossover T 36

    İtalyan Cranchi’nin 11,85 metre boyunda, 3,53 metre genişliğindeki çok yönlü modeli, trawler tipi gövdeye sahip fakat spor cruiser sürüş hissi veriyor. T 36 Crossover, 300 beygirlik çift Volvo dizel motorla hızını 40 knot’a kadar çıkarabiliyor. Teknenin iç tasarımında Christian Grande’nin imzası var. Kumanda mahalli salonun sancak baş tarafına konmuş. Alt güvertede master kamara başaltına yerleştirilmiş. Kıça doğru iki yataklı bir konuk kamarası bulunuyor. Tekneye isteğe bağlı, çocuklar için ranzalı bir kabin daha eklenebiliyor. www.apomare.com

    45 FEET ÜZERİ

    KAZANAN: D46 OPEN

    Adaylar: Absolute Navetta 48, Azimut Atlantis 51, Beneteau Swift Trawler 47, Galeon 640 Fly, De Antonio Yachts D46 Open

    İspanyol motoryat markası, De Antonio Yachts’ın D46 Open modelinde performansı artırırken gürültüyü azaltmak hedeflenmiş. D46’nın boyu 13,90, genişliği 4,40 metre. Tekneye isteğe bağlı üç ya da dört adet, 300, 350 ve 400 beygirlik dört silindirli Mercury V8 Verado motor, altı farklı şekilde yerleştirilebiliyor. İsteğe bağlı joystick alınabilir. En yüksek hız 47 knot’a çıkıyor. Alt güverte bir ila üç kamaralı sunuluyor. Her versiyonda iki adet, duşu olan tuvalet bulunuyor, ana kamara ise kıçta konumlanıyor.  www.deantonioyachts.com

    DEPLASMAN

    KAZANAN: Steeler NG 65 S

    Adaylar: Holtermann 53 Commander, Linssen 45 Sedan, Silent 55, Steeler NG 65 S

    Hollandalı Steeler Yachts’ın S serisinde yer alan bu modeli yuvarlak pruvası sayesinde yüzde 40 yakıt tasarrufu sağlıyor, su sıçramalarını en aza indiriyor ve iç mekân hacmi büyüyor.  İki adet 350 beygirlik motorla hızını 13 knot’a kadar çıkarabilen yat -isteğe bağlı olarak- alüminyumdan üretilirse performansı da artıyor. Yatın boyu 19,50, genişliği 5,95 metre; kıç tarafı ve havuzluğu açık deniz balıkçılığına uygun düzenlenmiş; alt güvertesinde üç kamara mevcut.  NG 65 S’te yarı yükseltilmiş kaptan köşkü bulunuyor. www.steeleryachts.com ☸

  • MÜRETTEBAT BİR YERE Mİ KAÇIYOR?

    MÜRETTEBAT BİR YERE Mİ KAÇIYOR?

    Bu ay neşeli konulardan söz etmeyeceğim. Dalgalardan, kristal gibi sulardan, lüks teknelerden, özendirici yemeklerden, kısaca denizde hayatın muhteşem olduğundan bahsetmeyeceğim. Bu, işin güzel kısmı zaten.

    Yat sahipleri bu muhteşem deniz hayatını yaşarken, bu hayatı onlara güzelleştiren emekçilerin hayatına değineceğim; yurtdışında “yacht crew” dediğimiz yani tekne mürettebatının ruh hallerinden. Dilerim ki bu yazıyı okuyan yat sahipleri, yaz günü teknelerinde özenle hazırlanmış tepside getirilen soğuk bir kokteyli yudumlarken, masalarına “wow” dedirtecek bir tabak geldiğinde ya da kaptanlarına gitmeleri istedikleri koyun direktifini verirken bu yazıyı hatırlarlar. Neden hatırlamalılar? Çünkü yat demek konfor demektir ve bu konforu yat sahiplerine kazandıran, esasen yatın kaç milyon dolarlık olduğu değil, iyi bir mürettebata sahip oluşudur.

    EĞİTİMİN ÖNEMİ

    Genel bir yanılgıdır, özellikle Türkiye’de çok duyduğum bir yanılgı. Yatı milyon dolarlara almış, ancak şoförünü miço yapmış, evdeki yardımcı Hasibe teyzenin kızını da aşçı olarak almış. İyi hizmet alamadığının farkında ancak seçeneği de yok. En azından güvenilir olsun diye etrafındaki çalışanlarını yata adapte etmeye çalışıyor. Elbette ki sonuç, yat sahibi açısından kötü hizmet ve çalışanlar tarafından ise bilmediği bir dünyada bilmediği bir hizmetin altından kalkma stresi ile her şeyi ele yüze bulaştırma. Hasibe teyzelerin kızlarından yana bir şikâyetim yok ancak, her işte olduğu gibi bu işin de en iyi yapanı, işi bilenidir. O nedenle Hasibe teyzenin kızı bir eğitim almalı ve yat dünyasına öyle katılmalıdır. Biz buna “yat endüstrisi” diyoruz. Bir yat mürettebatının her bir üyesinin kendi alanında yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olduğunu kanıtlayan onlarca yeterlilik sertifikası alması gerekir. Bu nedenle de yurtdışında, bu sertifikaları kazandıran kuruluşlar, okullar, her gün zorlaştırılan regülasyonlar, bir yığın kurallar zinciri vardır ve oluşmaya da devam etmektedir. Bu eğitimleri Türkiye’ye kuralına uygun bir biçimde getirme görevini ise AtlantiCo Yachting olarak üstlendik ve üzerinde kapsamlı çalıştığımız yeni oluşumlar sayesinde artık Türk yat sahipleri de konusunda en iyi mürettebata kavuşacaklar. Sadece Türk mutfağı değil, Avrupa, Akdeniz, Asya, Fransız, İtalyan mutfaklarına hâkim Türk şefler, sadece “Yunanistan’a gidip dönme” ile sınırlı kalan Ege sularını değil, diğer denizlere de hâkim iki-üç dil bilen kaptanlar, sadece yatak toplayıp portakal suyu sıkmayı bilen değil, kokteyl ve şarap eğitimleri tam, silver servis yapabilen, masaj sertifikası olan stewardess’lar, teknede sorun ya da masraf çıkararak değil sorunları çözerek ilerleyen çarkçı-mühendisler, hani “yurtdışındaki gibi” dedikleri mürettebat!

    YAT SAHİBİ MÜRETTEBATI NASIL ELİNDE TUTAR?

    Mürettebat bir yere mi kaçıyor diyeceksiniz. İşte parmak basmak istediğim bir diğer konu da bu. Yurtdışındaki süperyatların bazılarında sıklıkla çalışan değişikliği yaşanır. Sebebi gözle görülecek kadar basittir: Olumsuz çalışma koşulları. Böyle denilince akla maaş mı alamıyor, çalışma alanı mı uygun değil gibi sorular gelir hâlbuki bununla ilgisi yoktur. MLC yani Maritime Labour Convention’a göre, zaten tüm ekip iyi çalışma koşullarına sahiptir. MLC, mürettebat haklarını, sözleşmelerden, hijyenik ve güvenli çalışma ortamlarına, hakkaniyetli çalışma saatlerinden stresi mümkün mertebe azaltan çalışma koşullarına dek koruyan ve uygulanmadığı takdirde yatı bağlamaya kadar giden olmazsa olmaz bir kurallar zinciridir.

    TEKNEDEKİ SİHİRBAZ KİM?

    Burada kastettiğim, yat sahiplerinin tutumu. Ne yazık ki çoğu yat sahibi, kendisine hizmet eden ekibi bir materyal olarak görmekte. Biraz sert gelebilir tanımlama ama yıllardır deneyimlediğim bir fark olarak; medeniyetin ölçüsünün, kendisine hizmet eden kişiye bırak kötü davranmayı, sadece kibar davranmaktan da ibaret olmadığını, o kişiyi kendi gözünde, gönlünde sınıflandırmadan ve işine saygı duyarak hareket etmek olduğunu gördüm. Kaptan, sadece tekneyi kullanan bir “şoför” değil, tekneyi her anlamda yöneten kişidir. Bir yatı, bir şirket olarak görmeliyiz, özellikle de büyükse. Kaptanlar yatlarda büyük kalemler içeren teknik konulardan yiyecek içeceğe dek satın alımları en doğru biçimde yöneten, yat sahibi ve konukların güvenliğini sonuna dek koruyan, tüm ekibi yat sahibinin konforu için yönlendiren, sıkı prosedürler gerektiren denizcilikte tüm evrak işlemlerini tamamlayan ve konukların ruhu dahi duymadan, deniz üstündeki eğlencelerini bozmadan, her olumsuzu olumluya çevirmek konusunda sihirbaz yöneticilerdir. Kısaca büyük yatlarda, iyi bir kaptan bu özelliklere sahip olmalıdır. Aynısı çarkçılar, şefler, servis elemanları hatta en düşük kademe sanılan miçolar için de geçerlidir.

    YAT SAHİBİNİN KONFORU: DOĞRU MÜRETTEBAT

    Her çalışan, yat sahibinin konforuna hizmet eder. Olmayanı oldurur, koşulları zorlar, en iyisini yapmaya çabalar. Tekne demek, herkesin görev tanımı ayrı olsa da, imece usulü her şeyin üstesinden gelmek demektir. Yani yat sahibinin tatilinin güzelliği de, pahalı oyuncağının tüm sorumluluğu ve bütçesi de bu imeceye bağlıdır. Bu ekip ruhu da sıkıntılı ortamlarda oluşmaz! Zaten ekip, teknenin en dar alanlarında uyur, orada vaktini geçirir, esaret içindedir. Bir de ortamı olumsuzlaştıran bir söz, eylem, takdir edilmeme, sessiz sınıflandırma ya da küçük aşağılanmalar, ekip ruhuna kalmadan kişinin tekneyi terk etmesine ya da işini iyi yapmamasına neden olur. Uzun sözün kısası; büyük yat sahipleri kendilerine servis yapan mürettebat ile iş mesafesi haricinde arada bir sohbet etmeli, hayatını sormalı. Doğal sohbetler olmalı, zorlama değil. Bir şey isterken stewardess’ların yüzüne bakmak, şefe yemek saati bildirildiğinde aşağı yukarı o saate uymak, çalışan açısından büyük önem taşır. Tam yemek servisi yapılmadan önce denize bir girip çıkacaksanız bunu bildirin ki içerideki şef tabaklara koyduğu yemekleri döküp yenisini hazırlamak zorunda kalmasın. Sizi bekleyecek ve yemekleri sıcak ve ilk piştiği gibi güzel tutmak için zaten uğraşacaktır. Stewardess’lerin, konuklar her duş aldıktan sonra banyonun her yerini kurulayıp duşakabin camını her defasında yeniden sildikleri, geceleri saat kaç olursa olsun konuklar uykuya gidene dek nöbetleşe bekleyerek uyumadıkları, ona rağmen sabah 06.00’da kalkıp güverteyi temizledikleri, konukların arkasından elinde havlu ile dolaştıkları, klozetlere atılan yoğun tuvalet kağıtları yüzünden tıkanan boruları açmaya çalışan çarkçıları unutmayalım. En çok da, her mürettebatın kendi alanında uzman olduğu, bilgi sahibi olduğu konuların genişliği ve yat sahibine konfor sağlayan unsurların esasen bu uzmanlıklar olduğu unutulmamalı. Ve hizmet, her şeydir. ☸