Yazar: MURAT ÖKSÜZ

  • BUZLAR KRALİÇESİ Legend

    BUZLAR KRALİÇESİ Legend

    1970’lerin başında, Soğuk Savaş döneminde Sovyet Ordusu’nun buz kırıcı römorkörü olarak hayatına başlayan 77,40 metrelik Legend, Icon Yachts tersanesinde uzak denizleri keşfetmeye hazır bir explorer yata dönüştürüldü. Dünya prömiyerini Monaco Yacht Show 2017’de yapan megayat, içine girildiğinde bambaşka bir dünya sunuyor. Askeri ve güçlü yapısının içinde, konforlu ve lüks bir deniz tutkununu gizleyen efsaneyle dünyayı keşfe çıkmaya hazır mısınız?

    Yazı MELDA ONBAŞYAN, [email protected] Fotoğraflar ICON YACHTS ARŞİVİ

    Hayatına 1970’lerin başında başlayan Legend’ın efsanevi olduğu kadar, acıklı bir hikâyesi var. Sovyet Ordusu’nun buz kırıcı römorkörü olarak tasarlanan 77 metrelik gemi, uzun yıllar Amerika’da bir limanda çürümeye terk edilmiş. 90’ların sonunda Giant isimli explorer yatına dönüştürülmüş. Geçirdiği büyük yangında yat sahibinin süiti ve kaptan köşkü tamamen yanınca uzun yıllar yine kaderine terk edilmiş. Ta ki usta denizci Jan Verkerk tarafından keşfedilene kadar… Verkerk Yachting Projects’in kurucusu, gemi mühendisi Jan Verkerk hayatı boyunca kaptanlık yapmış bir deniz âşığı. Sherakhan isimli bir motoryatı ve Lady Thuraya isimli bir yelkenlisi olan kaptan uzak denizleri keşfetmek isteyenlere charter seyahatler düzenliyor. Harap halde olan Giant’ın potansiyelini görünce satın alıyor ve ona yepyeni bir yaşam şansı veriyor.

    “Sherakhan ile Antarktika’ya charter geziler düzenliyordum. En az 24 kişi misafir edebilecek, Ice Class sertifikasına sahip, helikopter pisti, yüzme havuzu, hatta küçük bir denizaltısı olan bir tekneye sahip olma hayalleri kuruyordum. Legend tam da bu sırada karşıma çıktı” diyen Verkerk, geminin yeniden inşası için Hollandalı Icon Yachts ile anlaşmış. Devamı Ocak 2018 sayımızda. 

     

  • 2018’de de maviliklere…

    2018’de de maviliklere…

    Yeni yılın ilk sayısıyla yine maviliklere yelken açıyoruz… Dolu dolu bir yıl bizi bekliyor. Dünya yatçılık camiası bu ay Almanya’nın Düsseldorf şehrinde bir araya geliyor. Boot Düsseldorf’ta 2018’in yeni tekneleri, yeni ürünleri ve teknolojileri açıklanıyor. Ardından Şubat’ta İstanbul’da hareketli günler bizi bekliyor. Şehrin iki yakasında, iki ayrı fuarla tüm bu yenilikler Türk yatseverlerin ayağına geliyor.

    Yıl boyunca sürecek tüm etkinlikleri, sektördeki bütün gelişmeleri 12 yıldır olduğu gibi sizler için takip edip her ay sayfalarımıza aktaracağız. 2018’in ilk sayısını da bu heyecanla hazırladık…

    77 metrelik Legend, mevsime yakışır pozuyla kapağımızı süslüyor… 1970’lerin başında Sovyetlerin buz kırıcı römorkörü olan Legend, Hollandalı Icon Yachts tarafından etraflı bir refit işleminden geçtikten sonra lüks bir explorer’a dönüştürüldü. Eylül 2017’de Monaco Yacht Show’da dünya prömiyeri gerçekleştirilen yat, Antarktika’nın buzlu sularında konuklarını bekliyor. Detaylar ise haberimizde…

    Dergideki tek efsane Legend değil; “Sevgili Teknem” sayfalarının bu ayki konuğu 1969 Üsküdar yapımı, 15 metrelik klasik yelkenli Orsa II… 70’lerin başlarında Boğaz’daki en büyük yatlardan olan Orsa II’nin hikâyesini okurken o yılların yatçılığına da uzanıyoruz…

    Bir başka özel tekne de 1967 Maltepe yapımı 14 metrelik ketch arma klasik yelkenli Tayfun, yeni ismiyle Gigi… Sahibesi Ferahnaz Deryan’ın 30 yıl sonra teknesine tekrar kavuşma öyküsünü de “Mavi Tutku” sayfalarımızda okuyabilirsiniz…

    Ocak sayımızın dosya konusu ise lüks otomobil marklarından ilham alınarak tasarlanan tekneler… Çizgileriyle hayran bırakacak tam 10 tekneyi bir araya getirdik.

    Tanıl Tuncel, teknedeki en büyük keyif araçlarından olan SUP ile ilgili ilginç bir yazı kaleme aldı. ABD’de yaşayan ama işi gereği dünyanın dört bir tarafına seyahatler yapan oğlu Kaan’ın Suudi Arabistan’dan Amsterdam’a, İstanbul Haliç’ten Meksika’ya uzanan SUP maceralarını yazdı… “Bavulda yatçılık” yazısını mutlaka okumanızı öneririm…

    Reis’in izinde Kitab-ı Bahriye ile seyirlerine devam eden Süha Umar, bu kez Avrupa’nın en önemli turizm ve eğlence duraklarından biri İbiza’da… Piri Reis gittiğinde de o kadar eğlenceli miydi ada? Koca Reis neler yaptı bu İbiza’da? Tüm bu sorular “Fırtına Kuşu” sayfalarında…

    “Uzak Rota”da Prof. Dr. Burcu Bostanoğlu Pasifik seyrini tamamlıyor. Artık Filipin Deniz’ini anlatan yazarımızın başından geçen korsan macerasını da ilgiyle okuyacağınıza eminim…

    Daha birçok konu, tekne, röportaj ve etkinlik haberiyle Ocak sayımız sizi bekliyor…

    Maviliklerle dolu, güzel bir 2018 diliyorum…

    Keyifli okumalar…

  • MAYARKO Adası…

    MAYARKO Adası…

    Piri Reis’in deyişi ile “dağlık, sulak, verimli bir ada olan Mayarko’nun büyük kenti, adanın lodos tarafında kurulmuştur. Önünde, Porto Bin denen, insan eliyle yapılmış limanı vardır.” Şehir limana “üç mil uzaklıktadır” ama tabii bu 500 yıl önce böyledir.

    Bu koyda baskın veren düşman, Reis’in on bir yoldaşını öldürmüş. Allah rahmet eylesin de, acaba Reis ve yoldaşları orada ne arıyorlarmış? Reis onu da anlatır.

    “.. bir tarihde yedi pâre çuka barçaların denizden kova kova ol limana (Kala Fikara Koyu -Ada’nın keşişlemesindedir-Umar) koyduk. Amma ol limanın ağzu dardur. Ve iki canibi yüce dağlar olduğu sebebden içeri girmeye kabil olmadı. İl eri, üzerimize iki cânibinden ulu kayalar uçurdılar.”

    Bir keresinde, Reis ve yoldaşlarının peşine düştükleri tüccar gemileri, Ada’nın keşişlemesindeki Fikara Koyu’na canlarını zor atmışlar ve savunma askerleri koyun iki yakasından Reis’in kadırgasına koca taşlar fırlattıkları için içeri girip, gemilere el koyamamışlar. Demem o ki, Piri Reis ve yoldaşları, buralarda, bugünlerden bizlerin yaptığı gibi öyle pek de gezip-görmek amacıyla dolaşmıyorlarmış. Neyse, geçmişin hesabını bir kenara koyarak, Reis’in peşine takılıp, Mayarko Adası’nı fırdolayı dönelim de nasıl bir yermiş görelim.   

    Mayarko Adası şimdi olduğu gibi o zaman da İspanya Kralı’na aitti. Reis, çevresinin 250 mil olduğunu yazar ki bugün de hangi kaynağa bakarsanız bakın, hatta gidip kendiniz ölçün, gerçekten de bu kadar olduğunu görürsünüz.

    Piri Reis’in deyişi ile “dağlık, sulak, verimli bir ada olan Mayarko’nun büyük kenti, adanın lodos tarafında kurulmuştur. Önünde, Porto Bin denen, insan eliyle yapılmış limanı vardır.” Şehir limana “üç mil uzaklıktadır” ama tabii bu 500 yıl önce böyledir. Bugün Palma kenti, sadece limanın arkasındaki araziye değil, sağa sola doğru da epey yayılmıştır. Reis’’in, “Limanın ağzında iki kule vardır, arasına zincir gerilmiştir. Gemiler bu zincirin arkasında yatarlar. Hep demir yeridir.” dediği yerde bugün de liman ve marinalar vardır. Kuleler de yerinde durmaktadır ama aralarında zincir yoktur.

    Kentin içinden geçen nehrin yatağı değiştirilmiş, nehir kent dışına alınmış; kentin önünde deniz doldurulmuş ancak bu İspanyolların paraya pula gereksinimi olmadığından, nehirden veya denizden kazanılan alanlara, örneğin Bakırköy’deki gibi heyula binalar dikilmemiştir. Buraları yürüyüş, koşu, bisiklet yolları olarak halkın kullanımına sunulmuştur.  Piri Reis kentin üç mil kadar karayelinde, Mayarko Kalesi’nin bulunduğunu söyler. Kaleden bugünün Palma kentinin görünüşü keyiflidir. Üşenmeyin, çıkın. Devamı Aralık 2017 sayımızda.

  • Amatör denizciliğimiz ve eğitim Bir çalıştayın ardından

    Amatör denizciliğimiz ve eğitim Bir çalıştayın ardından

    Kurucu direktörlüğünü yürüttüğüm Koç Üniversitesi Denizcilik Forumu (KÜDENFOR) tarafından ilki geçen sene Sadun Boro’nun yaş günü olan 1 Kasım 2016 tarihinde Rahmi Koç Müzesi’nde icra edilen amatör denizcilik çalıştayları serisinin ikincisi, aynı yerde 1 Kasım 2017 tarihinde yapıldı. Çalıştayın konusu “Sadun Boro Rotasında Türk Amatör Denizcisinin Eğitimi” idi.

    Amatör denizciliğimizin pek çok sorunu var. Bu sorunların çoğu kolayca ortadan kaldırılabilecek nitelikte. Ancak denize yabancı bürokrat ve serbest piyasa koşullarının oluşturduğu dengesizliğe duyarsızlıkların devamı, sorunların uzamasına ve bir nevi çıkmaza girmesine neden oluyor. Geçen sene yabancı bayrak sorunu kısa sürede çözülebildi. Buradaki sihir Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı (UDHB) ile Maliye Bakanlığı’nın sonuç odaklı bir araya gelebilmeleri ve çözüm istemeleriydi. Böylece kendi vatanımızda kendimizi ABD marinalarında ya da koylarında hissetme garabetinden kurtulmuş olduk. Ancak bağlama yeri sorunu ve özünde halk tipi ekonomik marina sorunu devam etmektedir. Ancak bu sorunlardan daha büyük bir sorun devletin, belediyelerin ya da sivil toplum örgütlerinin hiçbirinin gençleri denizcileştirmeye yönelik programının olmayışıdır. Amatör denizciliğin sadece teorik eğitime ve yazılı sınava bağlı belge sorunu da devam etmektedir. Bu sınavların pratik uygulama ile desteklenmesi gerekmektedir. Amatör denizcilik sadece ADB (Amatör Denizci Belgesi) sayısının çokluğu ile ölçülemez. Her sene yüzme bilmediğinden boğularak ölen gençler de amatör denizciliğin ilgi alanındadır, benzer şekilde kıyıda doğup büyüyüp bir kez bile kürek çekemeden veya yelken yapamadan yaşamını sürdüren insanlar da. Muğla ve Antalya’daki üniversitelerin bile kürek ya da yelken kulüpleri yoktur. Deniz izciliğinin Türkiye genelinde adı var ancak faaliyetleri yok denecek kadar azdır. İlköğretim çağındaki çocuklara denizciliği sevdirecek MEB müfredatları yoktur. Günümüz Türkiye’sinde futbola yatırılan paranın çok küçük bir kısmı ile deniz sporları ya da denizcileşme gayretleri geliştirilebilir. Gelişmiş batı ülkelerinde şehir olmanın kriterlerine göre devlet ya da belediyelerin başta yüzme eğitimi olmak üzere sorumlulukları vardır. Ülkemizde de başta deniz ve göl kıyısına sahip belediyelere bir kanunla temel yüzme ve denizcilik kültürü vermeye yönelik denizcileşme merkezlerinin kurulması görevi verilebilir.

    YELKEN SPORU

    Yelken sporu iki ayrı alanda ele alınmalıdır. Birincisi halk tipi yelken eğitimi, diğeri de federasyona bağlı sporcu yetiştirmeye yönelik yelken sporu faaliyetleridir. Her iki alan da çok geridedir. Yelken Federasyonu’na bağlı bazı kulüplerin dünya ve Avrupa çapında başarı örnekleri çıkarması tabii ki takdirle karşılanmaktadır ancak bunlar sistematik başarı değildir, istisnai durumlardır. Maalesef bugüne dek yelkende alınmış bir Olimpiyat madalyamız yoktur. Olimpiyat hazırlığı yapacak mali güce ya da antrenöre sahip kulübümüz de yoktur. Diğer yandan, dernek gibi kurulan yelken kulüpleri denizciliğin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için iyi bir araç olmakla beraber spor yasası henüz çıkmadığından etkisiz bir şekilde faaliyet göstermektedirler. Fransa, İspanya, İtalya, Yunanistan gibi Avrupa ülkeleri ile kıyasladığımızda kulüp ve sporcu sayımızın bu ülkelerin oldukça gerisinde olduğu görülmektedir. Diğer yandan yeleken kulüpleri denizden yaralanma karşılığında ciddi vergiler ödemektedirler. Kıyı kanununda kıyılarımızın ilk 50 metre içerisine yapı inşa edilmesi yasak olduğundan doğası gereği bu alanda faaliyet gösteren kulüpler büyük meblağlar ödemektedirler. Dünyadaki örneklerin incelenerek tesis ihtiyacını karşılayacak düzenlemelerin ve kıyı kanunu değişikliklerinin yapılması gereklidir. Kıyı kanunu nedeniyle kulüplere kesilen ecrimisil cezaları da bu düzenleme kapsamında değerlendirilmeli ve düzenlemelere dahil edilmelidir. Aksi takdirde, borç altında bulunan yelken kulüplerine yönetici bulunamayacaktır. Diğer bir sorun alanı da yelken kulüpleri tarafından kullanılan spor malzemelerinin ithalatıdır. Büyük vergiler ödenerek temin edilen malzemelerin listelenerek milli olanaklarla üretilme sürecinin başlatılması, hem istihdamın artışına hem de ürünlerin milli sanayi tarafından üretilmesine katkı sunacaktır. Diğer yandan yelken teknolojilerini de yakından takip etmemiz gerekiyor. Konvansiyonel salmalı yelkenli tekne tipinden trimaran ve kanatlı (foil) tipi yelkenli teknelere geçiş hızlanmıştır. Önümüzdeki dönemde Olimpiyatlarda kanatlı tekneler yerini alacaktır. Bu akıma kayıtsız kalınamaz. Bu yeni tip tekneleri edinmeli ve gençlerimizi bunlarla  eğitmeliyiz. Mevcut nitelik ve nicelik farkını bu niş alanda kapatabiliriz. Gerek eğitim, gerekse tersine mühendislik yolu ile ülkemizde bu tekneleri inşa edebilmek için ikinci el kanatlı salmalı tekne ithalinde yaşanan engeller kaldırılmalı ve başta Yelken Federasyonu’na bağlı kulüplere temin edilmelidir.

    AMATÖR DENİZCİ EHLİYET SINAVI

    Çalıştayda ortaya çıkan bir sorun alanı da, denizci  belgesi ve sınavı oldu. Her şeyden önce bu sınav motoryatlar ve yelkenli tekneler için ayrı ayrı olmalıdır. Günümüzde yelkenli tekne kullanımına yönelik bir ehliyet sistemi mevcut değil.  Ayrıca hayatında hiç tekneye çıkmamış, dümeni bir defa dahi tutmamış kişilere bu sistemde tekneleri kullanabilme ehliyeti verilmektedir. Teorik bilginin yanı sıra, pratik bilginin ölçülebildiği uygulamalı bir sınav sisteminin de devreye sokulmasının da denizlerin daha güvenli olmasına fayda sağlayacağı değerlendirilmektedir. Diğer yandan, internet imkânı olmayan kasaba ve köylerde yaşayan amatör denizcilerin sınava başvuramadığı görülmektedir. Bu nedenle teknolojik altyapısı müsait olmayan yerleşim yerleri için alternatif  başvuru şeklinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Eğitimin halk eğitim merkezlerinde verilmesinin ve buralarda sınavların uygun görülecek tarihlerde yapılması bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor. Her koşulda Milli Eğitim Bakanlığı’nın amatör denizcilik yanına çekilmesi zamanı gelmiş ve geçmektedir. Amatör denizci belgesi sınavları sadece teorik bilgileri ölçen sınavlardır.

    ÇEVRE SORUNLARI

    Başta Gökova Körfezi olmak üzere, eşsiz koy ve büklerin yapılaşma sonucu betonlaşmasının önüne geçilmelidir. Mavi Kart uygulaması ile kapasiteleri kısıtlı tekne ve yatların atık suları cezai önlemlerle kontrol edilirken pek çok büyük yerleşim merkezinin yaz sezonunda artan nüfusa dayanamayan atık su kapasitesi arıtılmadan denize verilebiliyor.

    Bunun en somut sonuçlarından birisi de Okluk Koyu’nda artan denizanalarıdır. Amatör denizciyi denize çeken en önemli faktör, deniz sevgisinden sonra şüphesiz kıyılarımızın ve koylarımızın güzelliğidir.

    Eğer bu ortam ortadan kalkarsa zaten çok az seviyede olan denize yöneliş daha da azalacaktır.

    Ayrıca deniz turizminin Türkiye’nin genel turizmine katkı sağlamanın ardındaki gerçek denizler ve kıyılarımızdır.

    Bu doğal sermayeyi betonlaşma ve kirlilik nedeniyle yok etmemizin kayıpları çok büyük olacaktır. Bu nedenle devlet cennet koy ve kıyılarımıza mücavir belediyelerin atık su arıtma tesislerinin altyapısının tamamlanması için atılım seferberliğine girmelidir. ☸