Yazar: MURAT ÖKSÜZ

  • Türk üretimi!

    Türk üretimi!

    Eylül, Avrupa için boat show ayıdır. Ay başında Amsterdam ile başlayan fuar maratonu; Fransa’da Cannes, İngiltere’de Southampton, İtalya’da Cenova ile devam edip Monaco ile sonlanıyor. Ülkemizde ise ay sonunda, 27 Eylül’de başlayıp 2 Ekim’de sona eren iki deniz fuarı birden düzenleniyor. Birisi Ataköy Marina’da, diğeri Tuzla Viaport’ta…

    Tüm bu fuarları tek tek inceleyip ilk defa sergilenecek modelleri araştırdık ve Türkiye’de temsilciliği olan markalardan tam 64 tekneyi bir araya getirdik. Avrupa’nın en önemli fuarı olan Cannes Yachting Festival bu yıl da yoğun ilgi görüyor. Türkiye’nin gururu yat üreticileri de yeni tekneleriyle bayrağımızı bu önemli fuarda dalgalandırıyor. Motoryatta artık dünya çapında bir marka haline gelen Numarine, 24 metelik 78 HT Evolotion’ın; ülkemizin tek seri yelkenli üreticisi Sirena Marine ise 12,50 metrelik Azuree 41 ve 21 metrelik Euphoria 68’in dünya prömiyerlerini Cannes’da yapıyor. Bu ay kapağımızı da Sirena Marine’in dünyaca ünlü designer German Frers’e tasarlattığı yeni amiral gemisi Euphoria 68 süslüyor.

    Megayatların sahne aldığı Monaco Yacht Show’da da Türkler şov yapmaya hazırlanıyor. Bilgin Yachts 47 metrelik Gioala Lu ile, Sarp Yacht 46 metrelik La Passion ile, Tansu Yachts da 39 metrelik süperyatı Cutlass ile Monaco’da. Temmuz sayısında megayat tersanelerimizin tekrar ülkemizin adından söz ettiremeye başladığından bahsetmiştim. Sarp Yacht’ın tasarımda fark yaratan La Passion’unu, Alia Yachts’ın 41 metrelik megayatı Rüya’nın Dünya Süperyat Ödülleri’ndeki başarısını, Mayra Yachts’ın 50 metrelik Euphoria’yı suya indirdiğini, Bilgin Yachts’ın 50 metrelik Dusur ve 49 metrelik Clarity’yi peş peşe sahibine teslim ederek kendi sektörünün ihracat birincisi ödülünü aldığını yazmıştım. Eminim Monaco’dan yine güzel geri dönüşler alacaklardır.

    Bu sayıda “tersane” sayfalarımızda bir başka Türk megayat üreticisi CMB Yachts’ın başarılarını okuyacaksınız. Antalya Serbest Bölgesi’ndeki tesislerinde şimdiye kadar 46 ve 47 metrelik iki megayatı suya indiren tersane şu an aynı anda 47 metrelik üç megayatın inşasını sürdürüyor. Üç yatın da tasarımcısı efsane bir isim: Espen Oeino… Asıl önemlisi ise tersanedeki üretimin her aşamasının milli oluşu. Yatların tüm üretim ve montaj işleri tersanenin kendi ekibimi tarafından gerçekleştiriliyor. Laminasyon, marangoz, boya, mobilya gibi işlerin yanında; tesisat, elektrik, mekanik ve döşeme gibi altyapı işleri de Türk işçiler tarafından yapılıyor.

    CMB Yachts gibi kalifiye eleman çalıştıran ve ülkemize bu alanda iş gücü yaratan tersanelerin çoğalmasını ve yat üretiminde dünya sıralamasındaki yerimizin daha da yukarıları çıkmasını ümit ediyoruz.

    Keyifli bir eylül geçirmeniz dileğiyle…

    Herkese iyi fuarlar… 

  • KOMŞİ

    KOMŞİ

    Teknecilerimizi lütfen rahat bırakın. Adam özgür olmak için, kalabalıklardan kaçmak için tekne almış; ister Ada’ya, gider ister Moda’ya…

    Manasız bir tartışma yapılır yıllardır. Efendim neymiş, Yunan Adaları mı daha iyiymiş yoksa bizim kıyılarımız mı? Niye bizim tekneciler bu kadar düşkünmüş Yunan Adaları’na. Mis gibi kıyılarımız dururken niye buraları gidip gidip methediyorlarmış. Niye mutlu mutlu fotoğraflar koyuyorlarmış. Canım Türkiye’min reklamını yapmak varken niye bunları reklam ediyormuşuz falan filan. Bu kabak tadı veren tartışma bu sene “Bodrum mu daha iyi, Çeşme mi” saçmalığını bile geçmiş durumda. Yıllardır önüne ne koysan yiyen, ne koysan içen Ruslar da gelmeyince bu tartışma Ege kıyılarını aştı tüm yurda yayıldı.

    Evet, doğrudur bizim kıyılarımız kesinlikle daha güzeldir. İnsanlık tarihine kara bir leke olarak geçecek doğa katliamı ile turizm tahsis adı altında dağa taşa ev ve otel yapılabildiği için hatta bunların önündeki sahillere her yıl ecr-i misil adı altında cezalar ödenerek çepeçevre otellere ve sitelere dâhil edildiği için parası olana böyle geniş seçenek Amerika da bile yoktur. Dünyanın en trend otelleri ve restoranları böyle yerleri hiçbir ülkede kolay kolay elde edemeyecekleri için her gün bombalar da patlasa kıyılarımıza yer açmaya hâlâ gelmektedir. Çeşme Yarımadası ve Bodrum Yarımadası’nda yakında mezar yeri bile bulmak imkânsız hale gelecek bu gidişle. Örneğin Yalıkavak, dağ taş ev ve otel olmuş sahilde marina dünyaca bilinen bir yer haline gelmiş ama o kadar hızlı ve yangından mal kaçırırcasına tecavüze müsaade edilmiş ki ipin ucu kaçınca imar planı iptal edilmiş. Bütün yapıların altından hukuki zemin kayıp gitmiş ne olacağı muamma. Bugüne kadar aklınız neredeydi bre insafsızlar. En son Tilkicik’te gördüğüm manzara karşısında arabayı durdurup “OHAA” dedim. Resmen yarımadanın küçük bir tepesi kabak oyar gibi oyulmuş ve coğrafya değişikliğine gidilmiş. İmar planı iptal olmuş bir beldede adamlar dağın yarısını söküp almış. Gündoğan da o kadar yoğun yapılaşma var ki denizin ortasında tekneyle durduğunuz zaman gece etraf Hong Kong gibi görünüyor. Koyda rüzgârın yönü değişmiş yapılaşmadan. Coğrafya değiştikçe iklim de değişiyor. Bunlar çok küçük örnekler ama geri kalan hakkında fikir sahibi olmanıza yardım eder. Kıyılarımızda bütün yol kenarları arabalarla dolu bir yerden bir yere gitmek işkence. Gündoğan’daki trafik Karaköy’de bile yok. Ne bir düzen, ne bir otopark alanı, hiç bir şey düşünülmemiş, yapılmamış. Yarımadadaki koyların hepsinde deniz bulanmaya başlamış. Denizin dibi ise dip ölümü ile karşı karşıya.

    AHTAPOT KAYIŞ AHTAPOT IZGARA

    Neyse konuyu yine dağıttık. Teknecilerimizin Yunan Adaları’nı sevmeleri ve her fırsatta gitmeleri boşa değil arkadaş. Bir kere her şeyden önce oralarda bizim ülkemizi dört koldan sarmış olan muhafazakar ve baskıcı atmosfer yok. Bizdeki gibi kuralsızlık ve duyarsızlık yok. En önemlisi kıyılarımızı denizanası gibi sarmış magandalar yok. Kafasına esen müziği sonuna kadar açıp bütün kasabaya eziyet edemiyor. Yaparsa bizdeki gibi üç beş kuruş verip kurtulamıyor. Bizdeki gibi her önüne gelen yere belediyeyi kafalayıp herkes bir yer açamadığı için bizdeki kadar seçenek yok belki ama hepsinin belli bir standardı var. Bizde salata şu kadarmış da Yunanistan’da bilmem ne kadarmış, yok ahtapot ızgaranın fiyatı şu kadarmış da bizde bu kadarmış. Ahtapot kayışla, ahtapot ızgaranın fiyatı aynı olsa ne olur olmasa ne olur. Yıllardır ahtapotu pişirmeyi öğrenememiş bir milletiz biz. İstisnalar hariç. Balığı bile doğru düzgün pişiren yer bir elin parmaklarını geçmez. Salata diye ot yığını geliyor. Çok pahalı ve marka olmuş restoranlarımızda bu böyle değil tabii ki ama genelinde durum bu. 30 masalık bir yerde servise 30 kişi bakar ama netice hep hüsran. Aynı 30 masaya Yunanistan’da dört kişi bakar ama hakkını vererek.  Bunlar belki zamanla düzelebilecek şeyler ama medeniyet ve kültür eksikliğimiz, kıro çoğunluğumuz işte bunlar kolay kolay değişecek şeyler değil. Ayrıca biz kıyılarımızı şehirleştirmeye modernleştirmeye çalışıyoruz hâlbuki tam tersini yapıp doğal haliyle ve bakir bırakmaya çalışmamız lazım. Bütün kış şehirlerde yaşayan insanlar yazın bunu aramıyor ki hele tekneciler hiç sevmiyor. Doğal bir koyda demirleyip, tertemiz bir denize girip sonra da lezzetli ve o dokuya uygun bir sahil restoranında yemek yemek istiyor. Ne yapsın senin 300 kişiyi soktuğun plajında, et yığını gibi yan yana yatılan kaçak iskelelerinde veya 500 kişinin her şey dâhil yediği otelinde. Yunan Adaları’na gider tabii ki. Sağlamasını yapmak istiyorsan kıyılarımıza gelen yabancı teknelere bak ya Arap ya Rus var içinde. Bir kaç istisna dışında halimiz bu. Hadi Yunan’ı geç. Fransızı, İtalyanı kıyılarına bu kadar yoğun ilgi varken niye çivi çaktırmıyor, niye sahili-plajı çevirmesine izin vermiyor, iskele bile yaptırmıyor. Gidiyorsun geliyorsun köy aynı köy, koy aynı koy. Ahmak değil mi bunlar? Adamlar turizmi icat etmiş ama bir her şey dâhil sistemini bulamamışlar. Aptal bunlar. Onlara da birileri tepeden özel alınan izinlerle en bakir koylara 500 yataklı oteller dikme imkânı sağlasaydı bak neler icat ederlerdi şaşırırsın.

    Bu tarz insanların özgür iradesine yönelik mahalle baskıları ile basitleşmeyi bırakıp gerçekten basitleşmeye ve doğal olanı korumaya kafa yorsak zaten nimet elimizin altında. Bu konuyla alakalı geçenlerde Hürriyet’te Onur Baştürk çok güzel yazmış;

    “Önceki yazlarda olduğu gibi yine, Yunan Adaları daha makul deyip duruyoruz. Her iki tarafı adamakıllı gezmemişler dahi tartışıp duruyor. Tamam fiyatlar önemli ama kaçırılan bir nokta daha var: RUH. Yani bazı şeylerin eskiden olduğu gibi kalması, kalabilmesi… Gidilen yerin kimliği…”

    Harika özetlemiş. Teknecilerimizi de lütfen rahat bırakın. Adam özgür olmak için, kalabalıklardan kaçmak için tekne almış ister Ada’ya gider ister Moda’ya. Neticede komşidir o da komşi. ☸

  • Ve Tanrı Saint Tropez’yi yarattı

    Ve Tanrı Saint Tropez’yi yarattı

    Et Dieu… Créa la Femme

    Saint Tropez’de çekilen meşhur filmin Fransızca orijinal ismi. Anlamı, “Ve Tanrı Kadını Yarattı!” Sözü geçen kadın gibi kadın elbette ki 50’li yılların ilahesi Brigitte Bardo. Duymuşunuzdur filmi.

    Saint Tropez mi Brigitte Bardo sayesinde ünlenmiş yoksa Bardo mu Saint Tropez’de geçen bu film sayesinde ünlemiş o kısmı biraz tavuk mu yumurtadan denklemiyle benzeşiyor ancak bu küçücük tefecik kasabanın, kasaba olmaktan çıkıp magazin dergisi tabiriyle ünlü isimlerin uğrak yeri haline gelişinin, 1950’lerden sonra gerçekleştiği aşikâr. O yıllardan beri bu köyde elini sallasan milyonere, bilyonere çarpıyor.

    Nasıl bir hayat var peki Saint Tropez’de? Çok mu şaşalı bir atmosfer var da milyonluk megayatına atlayan soluğu Saint Tropez’de alıyor? Evet var! Ya da yok. Kente nereden baktığına bağlı. Merkezinde özgün yapısını koruyan rengârenk eski Fransız evleri, alt katlarında da kıyafetler satan butikler bulabilirsiniz. Bir de Pampelonne Koyu var. Meşhur mu meşhur, pahalı mı pahalı bir koy! Bir ara bir megayat misafirinin Pampelonne’daki dünya markası Nikki Beach’te bir günde harcadığı paranın faturası internete düşmüştü. Tam 150.000 Euro. Listede şişe şişe Dom Perignon, Cyristal şampanyalar, ıstakozlar, havyarlar, faturanın sonunda da iki fincan çay vardı. Komik bir ironi gibi. O son çayları içmeyecektik!

    İşte bu, Saint Tropez’nin standart zengin yüzü… Bu magazinel hayat bir yana, süregelen normal bir hayat da var, özellikle sabahları henüz kaldırımlara bir turist düşmemişken rengini gösteren. Kentin bu yüzünü ise en iyi biz megayat şefleri biliriz. Günlük balık aldığım zaman kendim seçmek istediğim için bazı sabahlar tender’a atlayıp soluğu limandaki yerel (ve pahalı) balıkçıda alırım. Güney Fransa’da İtalyanca konuşmak, İngilizceden daha çok işinize yarar. Balıkçı da beni beş senedir İtalyan sanıyor, hiç bozmuyorum. Buongiorno Belissima diye kocaman bir gülüşle beni karşılamasının sebebi gerçekten Belissima oluşum mu yoksa çok para bırakan bir megayat şefi oluşum mu onu henüz çözemedim ama en iri balıklar, ıstakoz, karides ne istersem yükleyip oradan sıcacık baguette ekmekler ve çıtır croissant’lar satan Boulanger yani pastaneye giderim. Balıkçının aksine, oradaki kız tatlı ama imalı bir “yine mi sen!” bakışıyla karşılar beni çünkü herkes bir iki croissant alırken ben 100 croissant, 30 ekmek gibi rakamlarla alışveriş ettiğimden kızı epey meşgul etmekle kalmayıp küçücük kentin o saatte tek açık pastanesinde kuyruk oluşmasına neden oluyorum! Genelde teknede dondurulmuş stokumdan pişirdiğim için bunu her gün yapmıyorum ama iki-dört günlük kısa yolculuklarda küçük kentlerin sabah ekmek ve croissant üretimini silip süpürdüğüm doğrudur.

    İşte bu da Saint Tropez’nin sabah yüzü. Sokaklarda sadece dükkân sahipleri, kulüplerin önlerinde gecenin şahidi boş alkol şişeleri, çöpçüler, temizlik elemanları ve belinde telsizi, elinde alışveriş arabasıyla biz megayat şefleri…

    AYIN TARİFİ

    TUNA TARTAR

    Malzemeler:

    1. 500 gr taze ton balığı (Tonların çeşitlerini yazmam lazım size ama üzgünüm ki zaten Türkiye’de zor. Rengi koyu güzel bir şey olsun diyeyim.)

    2. 2 tatlı kaşığı dijon hardal

    3. 2 çorba kaşığı taze limon suyu

    4. 3-4 diş ezilmiş sarımsak

    5. Bol zeytinyağı

    6. 5-10 dal frenk soğanı, ince doğranmış.

    7. Tuz-karabiber.

    Herkes annesinin sofrasından pek aşina olmadığı yemeğe “zordur bunu yapmak” gözüyle bakar. Hele ki marketlerde bulunmayan ürünlerden yapılmışsa, o sadece restoranda yiyeceğiniz süslü bir yemek olarak kalır hayatınızda. Taze ton balığından yapılan tuna tartar da öyledir. Ne yazık ki Türkiye’nin en şık restoranlarında dahi adam gibi lezzetli bir tuna tartar yemedim. Kullanılan ton balığının zayıflığı desem değil, açıkçası içine balsamik mi basıyorlar, fazla sarımsak mı, tonun o müthiş doygun lezzeti yok oluyor! İşte gerçek bir tuna tartar tarifi. Süper basit!

    Çok zorlandım ölçü yazarken çünkü bu, benim hiç ölçü kullanmadan yaptığım bir tarif! Özetle, ton balığını minik küpler halinde doğrayarak geri kalan tüm malzemeyi karıştırıyoruz. Tadına bakın, daha fazla sarımsak isteyebilir, istemeyebilir. Püf noktası: Çok iyi kalite zeytinyağı! Hassas noktası: Hardal ve limon suyuna dikkat, fazlası mahveder!

    Afiyetle… ☸

  • GEMİ

    GEMİ

    Gemi, insanoğlunun en eski mesleklerinden birisi olan denizciliğin olmazsa olmazıdır. Gemi ile ufuk çizgisinin ötesine geçmek için okyanusa açılan bir denizci, özgürlüğünden geçici olarak vazgeçer. Artık o doğanın ve kendi iradesinin rehinidir. Önce kendisi ile giriştiği mücadeleyi, daha sonra doğa ile mücadeleyi kazanmalıdır.

    Denizcilik insanın yaradılış özelliklerinin dışındadır. İnsan, karalarda yaşamak üzere yaratılmış bir varlıktır; onun denizde yaşaması ve denizlerde başta balıkçılık, ticaret ve savaş olmak üzere pek çok faaliyeti yapabilmesi için kesinlikle bir araca ihtiyacı vardır. O da gemidir. İnsanla deniz ilişkisinin ara kesiti gemidir. Gemi, insanoğlunun en eski mesleklerinden birisi olan denizciliğin olmazsa olmazıdır. İnsanlığa güvenlik, emniyet, refah ve mutluluk getiren deniz ve denizciliği ancak gemi tamamlar. Deniz ve denizcilikten gemiyi çıkarın, geride koca bir boşluk kalır. Bu nedenledir ki denizle ya da denizcilikle ilişkiye giren insanoğlu okyanuslar ve denizleri kıyılarında yürüyerek ya da yüzerek değil, gemi ile üzerinde seyir yaparak keşfetti. Binlerce yıl önce sallar ve denizde yüzen ağaç kütükleri üzerinde başlayan bu yolculuk, günümüzde 600 bin tonluk LNG (Doğal Gaz) tankeri veya 100 bin tonluk nükleer uçak gemileri ile devam ediyor.

    Gemi, denizde başlı başına yaşayan bağımsız bir varlıktır. Yerkürenin yüzde 70’ini kaplayan mavi dünyada, karada yaşamak için yaratılan insanoğlunun doğal habitatının dışında, yani su üzerinde veya altında yaşayarak, değişik amaçlara yönelik faaliyet göstermesine neden olan araçtır. İnsanlık tarihini belirleyen pek çok aktör içinde en önemli yere sahip büyük bir icattır.

    Şüphesiz, insanlığın teknolojik evrimi geminin asla bitmeyecek gelişimini yönlendirdi. Ancak teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, denizler insanın en küçük hatasında, hatayı yapanları içine çekmeye ve yok etmeye devam ediyor. Yaşamak için insanın oksijene bağımlılığı ile yerçekimi ve Arşimed Kanunu değişmediği sürece, deniz can almaya, gemi ona karşı mücadele etmeye devam edecektir. 21’nci yüzyılda deniz yok edici özelliğini korurken, teknoloji bu yok ediciliği azaltmaya çalışmaktadır. 19’ncu yüzyıl ortalarına kadar pek çok ülkede gemi söküm sanayi yok denecek kadar azdı. Zira gemilerin çoğu, fiziki ömürlerini tamamlayarak değil, fırtınalarda batarak hizmet dışına çıkardı.

    Deniz yazarı ve denizci Joseph Conrad denizin acımasızlığı ile şöyle yazıyor: “Okyanus, herkesin göklere çıkarması sonucu iyice şımarmış, zalim bir diktatörün acımasız öfkesine sahiptir. Kendisine en küçük meydan okumaya tahammül edemez. İnsanoğlu gemisi ile onun çatık kaşları arasında seyretmeye cesaret ettiğinden beri, o insan ve gemilerin rakipsiz düşmanı oldu.

    O günden sonra birçok kurbanını utanmadan yutmaya devam etti. Derinliğinin en müthiş mucizesi onun ölçülemez acımasızlığıdır.”

    Tek başına yelkenle durmaksızın Güney Okyanusunu dolaşarak 1969 yılındaki Golden Globe kupasını ve ödülünü kazanan İngiliz yelkenci Knox Johnston doğanın gücü ile ilgili şunları söylüyor:

    “Denizi fethedemezsin. Ancak berabere kalırsın. Asla kazanamazsın. Belki yara almadan kurtulabilirsin ama asla fethedemezsin onu.”

    İnsan, gemi güvertesine ayak bastığı anda, kendi iradesi ile karadaki güvenceli hayatından geçici olarak vazgeçer. Artık onunla sudaki ölüm arasında tek engel gemidir. Karşılaşılan ağır bir fırtınada, onu boğulmaktan koruyacak tek fiziki güvence, geminin teknesidir. O teknenin birkaç milimlik ya da santimlik sac, tahta, fiberglas vb kaplamasıdır.

    Tarih boyunca denizcilik zor bir meslek oldu. Zira deniz, bilinmeyeni, fırtınaları, boğularak ölmeyi, açlığı, susuzluğu, korsanlık ve haydutluğu barındırıyordu. Sinoplu Filozof Diyojen’in, denizcilerin canlılar olarak mı, yoksa ölüler olarak mı sayılması konusunda şüpheleri vardı. Bengal dilinde “denizci”, “mahkûm” ile aynı anlama gelen bir kelimeydi.1

    1755 yılında İngiltere’de yayımlanan Life of Johnson2 isimli eserinde Boswell şunları söylüyordu.

    “Kendini bilerek tutsak edecek bir niyeti olmayan hiç kimse, denizci olmayacaktır. Bir gemide olmak denizde boğulma şansı da olan hapishanede olmakla eş değerdedir. Hapishanedeki bir adamın en azından daha geniş yaşam alanı, daha iyi yemeği ve arkadaşları vardır.”

    Özellikle sanayi dönemi öncesinde denize çıkmak ahlaken ve fiziken tehlikeli bir işti. Dönemin koşullarına nesnel olarak yaklaşıldığında, denizciliğin gerçekten de büyük risk ve tehlikelerle dolu bir macera mesleği olduğu hemen anlaşılır. Bu yalın gerçek nedeniyle birçok ülkede denizciliğe soğuk bakıldı. Zira denizcilik mesleği, çalışanlarını egzotik ve dinin tutuculuğunun sarmalındaki sosyopolitik ortam altında, sıra dışı fikirlerle karşılaştırıyordu. Dünyada değişik topluluklar bu görüşe sadık kaldılar. Örneğin Hindistan’da Brahmin kastı, 15 ve 16’nci yüzyıllardaki Çin’in yönetici eliti, 19’uncu yüzyılda Rus muhafazakârlar böyle düşünüyorlardı.

    Zira denizci özünde bağımsızdır. Ufuk çizgisinin ve gökyüzünün içinde yarattığı sonsuzluk duygusunu anda yaşayabilendir. Özgürlüğün ve bağımsızlığın değerini, en iyi doğanın üstün gücü ile mücadele edebilen insanlar bilebilir. Gemi ile ufuk çizgisinin ötesine geçmek için okyanusa açılan bir denizci, özgürlüğünden geçici olarak vazgeçer. Artık o doğanın ve kendi iradesinin rehinidir. Önce kendisi ile giriştiği mücadeleyi, daha sonra doğa ile mücadeleyi kazanmalıdır. Kendi iradesine yenilen denizci, hayatta kalma mücadelesini kazanamaz. Önce kendi iradesini yenerek özgürleşmelidir. Daha sonra doğa ve denizle, onu asla yenemeyeceğini ama işbirliği yapabileceğini bilerek, aklı, mantığı ve duyguları ile mücadele etmelidir. İşte insanın özgürlük ruhunu geliştiren süreç budur. Bu nedenle, okyanuslara açılma ve ufkun ötesine gitme cesaret ve onuruna ise sadece özgür ülkelerin çocukları sahip olabilir.

    Bu yazıyı bir dilekle bitirelim. Türkiye’nin denizcileştikçe özgürleşmesi dileği ile.☸