Hollandalı megayat üreticisi Amels’in Tim Heywood işbirliğiyle ürettiği yeni Limited Edition serisi Amels 220’nin ilk gövdesi 2019’un son aylarında suyla buluştu. İsmini kuzey ışıkları Aurora Borealis’ten alan 67 metrelik yat modern ve zarif çizgileri, Winch Design imzalı lüks ve yalın iç mekânlarıyla İskandinav ruhunu denize taşıyor.
Yazı MELDA ONBAŞYAN Fotoğraflar Jeff Brown/Breed Media
Hollandalı megayat üreticisi Amels’in Tim Heywood imzalı Limited Edition serisi son yıllarda çok popüler oldu. 30 adetten fazla satılan ve her biri kişiye özel tasarlanan 55 metrelik Amels 180 modelinden sonra, 67 metre boyunda ve 12 metre genişliğindeki beş güverteli ilk Amels 220 de geçtiğimiz aylarda suyla buluştu. Limited Edition serilerinin başarısının sırrı güçlü ve atletik yapısıyla tasarımcısı Heywood’un çizgisini yansıtması, sahibine özel olarak modifiye edilebilmesi, okyanus aşırı seyahatlerde sunduğu maksimum konfor ve güven olarak açıklanabilir. İsmini Kuzey Işıkları, Aurora Borealis’ten alan yatın Londralı Winch Design tarafından tasarlanan yaşam alanlarının dekorasyonunda da ilham gökyüzünden alınmış. Sahibinin istekleriyle değişen ve iki yıl gibi bir sürede suyla buluşan yat, orijinaline göre uzatılmış güverteleri, genişleyen cam cepheleri, 65 metrekarelik yüzme platformuyla Amels filosundaki kardeşlerinden ayrılıyor.
ZAMANSIZ TASARIM ÇİZGİSİ
Tim Heywood tasarımlarının bu kadar mükemmel ve popüler olmasının ardındaki gerçek aslında hayata geçirdiği yatların çok uzun ömürlü olması. O ise bu başarıyı şu sözlerle yorumluyor: “Bir tasarımcı için, var olan bir tasarımını kişiye özel güncelleyerek yeni bir tasarıma dönüştürmek büyük bir zevk. Devamı Ekim 2020 sayımızda…
Mavi Kart gitti, DAU geldi. O da yetmedi revize DAU ortaya çıktı. 2 Eylül 2020 tarihli Denizcilik Atıkları Uygulaması (DAU) Genelgesi’nin 6’ncı Maddesi amatör denizciler arasında yeni tartışma ve soru işaretleri oluşmasına neden oldu.
YENİ KURAL ÖZETLE ŞÖYLE:
1- 400 GT altı ve 12 yolcu kapasitesi altı (mürettebat dâhil) özel tekneler (Genelge’de “gezi tekneleri” olarak anılıyor) “seyrüsefer esnasında” 15 günde bir atık (pis su ve çöp) vermek zorundadır.
2- 400 GT altı ve 12 ve üstü yolcu kapasiteli tekneler (yani yolcu gemileri ya da ticari yatlar) “faaliyetlerini tamamlayıp” limana döndükten sonra 48 saat içinde atık (pis su ve çöp) vermek zorundadır.
Bu genelge dört yıldır süren belirsizlikleri ortadan kaldırır, ihtiyaca yanıt verir mi? Tartışmaya açık.
İKİ SORUN – İKİ SORU
Genelgede, liman barınak ve iskelelerdeki teknolojik-lojistik olarak yetersiz atık alım tesislerinin; özellikle Gökova, Hisarönü, Göcek, Kekova gibi atık alım merkezi sayısının vahim ölçüde yetersiz olduğu bölgelerde kapasitenin geliştirilmesi konularında hiçbir somut önlem, strateji yok. Sadece “Bu konudaki şikâyetleri Bakanlık takip edecektir, önlem alacaktır” deniyor.
İkinci sorunlu konu: Pratikte aylarca limana girmeyen 12 kişi kapasitenin üstündeki özel tekneler (yasal statü olarak yolcu gemileri) ve ticari yatlar hayli belirsiz bir atık verme yükümlülüğünde ama kısa süreli (günlük ya da haftalık tur) sefer sonrası limana girme zorunluluğundaki ticari tekneler ve 12 kişi kapasite altı özel tekneler, yani özellikle amatör denizciler için katı sınırlamalar ortaya çıkıyor.
Özel tekneler için iki de soru işareti var:
1- Türkiye kıyılarında seyir için Transit Log, yeni ismi ile SİB (Seyir İzin Belgesi) almak zorunlu olmadığına göre “15 günlük süre ne zaman başladı, ne zaman bitti? Ne zaman mola verildi, denizin üstünde sıvı atık üreterek ne kadar kalındı?” gibi bir seyir süresi belirsizliği var.
2- 12 kişilik kapasite neye göre belirlenecek? 2020 sonrası verilen bağlama kütüklerinde tekne kişi sayısı belirtiliyor. 2019 ve daha eski kütüklerde belirtilmiyor. Bu durumda “CE Belgesi A Kategorisi kişi sayısına bakılır” diye bir görüş ortaya çıktı. Ama eski teknelerde CE sertifikasyonu da bulunmuyor. O zaman neye bakılacak? Bu sorunun akılcı ve basit yanıtı Özel Tekneler Yönetmeliği’nin esas alınması olabilir. Bu yönetmelikte özel tekne şöyle tanımlanıyor;
Bölüm 1, Madde 4: “Tam boyu 2.5 metreden küçük 24 metreden büyük olmayan”
Bölüm 2, Madde 7: “Özel teknelerde seyirde en çok 12 kişi bulunur.” (Yeni DAU Genelgesi’nde, “12 kişi ve fazlası, 12 kişiden az” ayrımı yapılmış. Kamu yönetimi muhtemelen bu çelişkiyi düzeltecektir.)
Eylül Ayı ortalarında bu yazı yazılana kadar yeni DAU Genelgesi’yle bağlantılı bir cezai uygulama örneği duymadık. Duyduğumuz şu; uygulama konusunda Sahil Güvenlik bir iç değerlendirme yapıyor. Bu değerlendirmede amatör denizcilerin (12 kişi altı kapasiteli özel tekneler) imkânları da hassasiyetle göz önünde bulunduruluyor. Bakalım nasıl bir uygulama yapılacak, önümüzdeki günlerde göreceğiz.
Amatör Denizciler Ne Yapmalı?
1- CİMER üstünden Çevre Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’ne kıyılarımızdaki yetersiz sıvı atık alım bölgeleri hakkında bilgi vermek, atık alım tesislerindeki hatalı uygulamaları (örneğin fahiş ücretlendirmeler, atık vermek için bağlama ücreti talebi, tesis altyapı ve teknolojisinin yetersizliği gibi) bildirmeliyiz.
2- Eğer önümüzdeki dönemde “15 gündür atık vermemişsin” diye cezai uygulama yapılırsa, bir ay içinde İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılmalıyız. Geçmiş örneklerdeki (Muğla İdare Mahkemesi ve İzmir Bölge İdare Mahkemesi) ceza iptal gerekçelerinin yanı sıra… Teknenin kaç gün seyir dışı olduğu, bir koyda alargada bırakıldığı, iskelelerde bağlı olduğu ve bu sürede teknede yaşansa bile sıvı atıklar için karasal imkânların kullanıldığı dile getirilebilir. Kaptan beyanının aksine teknenin 16 ya da daha fazla gün “deniz üstünde-seyir halinde” olduğunu, “sıvı atık ürettiğini” kanıtlamak da kamu yönetiminin sorumluluğu olacaktır.
2020 pandemi yoğunluğunda, koylarda jeneratör sesi duymak yerine denizin ve ormanın müziğini dinlemek istiyorsanız, tek garantili adres Gökova’ydı. Çökertme, Akbük ve Karacasöğüt gibi yerleşim bölgelerinde imar affı nedeniyle yaşanan ölçüsüz yapılaşma moral bozucuydu, ama özellikle körfezin güney kıyılarındaki dantel gibi koylar muhteşem bir huzur yuvasıydı. Öyle ki, denizde sükûnete önem veren pek çok denizci sezon boyunca Gökova’dan dışarı burnunu bile çıkarmadı.
Mina Urgan gençlik yıllarında Akyaka yamaçlarından, Sakar Yokuşu’ndan aşağı Gökova’ya doğru bakarken kendi kendine “İnsan doğada ne arar?” diye soruyor ve şu yanıtı veriyor: “Doğada deniz vardır, dağ vardır, orman vardır, ova vardır. Bunların hepsi vardı Gökova’da. Hem de en güzel şekliyle. Olanca görkemiyle.”
Mavi gezginin derdi de bu; doğadan nehir, azmak isteriz; koca çam, sığla ağaçlarının gölgesini isteriz; defne, okaliptüs ağaçlarının, envai tür çiçeklerin kokusunu isteriz, ağustos böceklerinin cırıltısını, kuş cıvıltıları isteriz; rüzgârın fısıltısını, dalgaların hışırtısını isteriz, yakamoz isteriz, yıldızların altında uyuyabilmek isteriz…
Eylül yaklaşırken 15 gün Gökova’da o koydan bu koya dolaştık. Bu eşsiz doğa beklentilerimizin, isteklerimizin tümünü karşıladı. Pandemi döneminde deniz üstündeki yoğunluk ve denizi kentteki evinde elinin altındaki tüm konforla yaşamak isteyenler tuhaf bir şekilde Gökova’nın derinliklerine hiç girmemişlerdi. Hisarönü’ne dönüş yolunda son duraklarımız olan Alakışla ve Pabuç Koyları haricinde 24 saat jeneratörsüz yaşayamayan kocayatlara neredeyse hiç rastlamadık. Tabii ki körfezde dolaşan 200 civarı gulet vardı. Tuhaf ama Gökova’daki gulet müşterisi de Hisarönü’ndeki “her gece eller havaya” gulet müşterisi gibi değil. Gökova’da gerçekten huzuru bulduk.
DATÇA YARIMADASI KIYI SEYRİ
Yolculuğumuza haşmetli Deveboynu Burnu’nu sakin bir havada dönerek Knidos’tan başladık. İlk durak Mersincik…
Mersincik kocaman bir koy, batı ucundaki Poyraz Limanı tıka basa dolu. Sıkıntı yok, yer çok. Gittik koca koyun güneybatı köşesine demiri yolladık sulara. Alargadayız. Sert havalarda bu köşe bile biraz solugan alıyor, ama deniz pırıl pırıl. Çevremizde yine alargadaki 8-10 tekne ile sabaha kadar fır fır dönerek sakin bir gece geçirdik.
Zaten bu yılın moda kavramı alarga… Pandemi dönemi ya, pek çok denizci kıyıdan uzak olmayı bu yıl her zamankinden daha çok tercih etti.
Ertesi sabah hava sıfır, deniz tahta gibi. Uzun zamandır hayal ettiğim bir geziyi gerçekleştirdik. Mersincik’ten Körmen’e kadar yakın kıyı seyri. Böyle muhteşem bir doğa olamaz. Dimdik dağlar, denizle birleşen uçurumlar, dağların ortasında bir pasta dilimi gibi kesilmiş sarp kayalarla süslü vadiler. Ve toprağın her metrekaresi farklı bir yeşil. Dağlar kimi yerde fundalıklar, çalı çırpı ile kaplı; kimi yerde dev ağaçlar…
Yerel denizcilerden öğrendim. Mersincik’in doğu istikametinde, hemen yanında, Çambucağı (haritalarda Çamboğazı) diye muhteşem bir yarık var. Ancak su derin, demirlemek zor. Bir yanında ise Merdivenli diye bir küçük koy. İnanılmaz bir doğa harikası olmanın yanı sıra karaya çıktığınızda yamaçta kayalara oyulmuş binlerce yıllık bir merdivenli yol bulunuyor. Karia Yolu’nun bir parçasıymış.
Körmen’e kadar 8 millik kıyı şeridinde bunun gibi Datça köylerinin yalısı pek çok minik koy var. Mesela Merdivenli’den biraz ileride Gelindaşı isminde bir koy. Yine bir kaya yarığının dibinde, yeşilin her tonuyla kaplı bir vadi. Kim niye bu ismi vermiş, nasıl bir öyküsü var bilmiyorum. Bildiğim şu: Bu koylar Garipçe, Yazı gibi Datça dağ köylerinin yalıları. Datça köylüleri on yıllardır buralara güç yollardan ulaşıp ot, baharat, defne toplarlarmış.
Garipçe Tepe, Ada Tepe, Hamzalı Dağı gibi yüksek yamaçların altındaki bu koyların tümü hâkim rüzgâra açık. Sadece deniz çarşaf gibi olduğunda bir göz atmak, yüzme molası vermek mümkün. Körmen’den Bördübet’e 20 millik yolun Datça’yı geçtikten sonraki bölümünde de Kayalıtepe Dağı, Kocadağ gibi görkemli dağların kıyısında da aynı topografik güzellik devam ediyor. Ancak burada dağlar öyle dikine yükseliyor ki, kıyı seyrinde ormanlar, yeşillikler tepelerde kalıyor, göremiyorsunuz.
YAŞAM DOLU BÖRDÜBET
Bördübet’te ünü kıtalara yayılmış sayısız koy var. Elektrik-su derdiniz yoksa bir ay yaşasanız canınız sıkılmaz. Bu ünlü koylardan son havadisler şöyle:
Büyük Çatı, Okluk kapandıktan sonra Gökova’da denizde yaşayanların en önemli sığınağı olmuş durumda. Kış aylarında bile burada uzun süre konaklayan tekneler oluyor. Buradaki balıkçı kolonisi de durumdan mutlu. Balıklarını kolayca satıyorlar, Marmaris’e gidenler sipariş üzerine denizcilerin market, eczane vb alışverişini yapıyor. Hatta bir artezyen açmışlar. Teknelere biraz akrobasi ile su da verebiliyorlar.
Koyun girişine bir balıkçı koca bir bez pankart bağlamış. Üstünde şöyle yazıyor: “Su bulunur… Market alışverişi yapılır… 0536 431 41 15… Çatılı Mehmet… Çöp ücretlidir!”
Evet, bu koylarda çöp önemli bir sorun. Buralar aslında Datça Belediyesi’ne bağlı. Ama engebeli ormancı yollarından ulaşılabildiği için bu koylara çöp kamyonu yollamaya Datça Belediyesi bir türlü yanaşmıyor. Bazı görgüsüzler de çöplerini orman içine bırakabiliyorlar.
Komşu koylardan Armonika (Gerence Koyu) yelkencilerin buluşma noktası oldu. Normalde iki, en fazla üç teknenin bağlanabildiği koyda eş-dost yedi sekiz tekne aborda olup kıçtankara bağlanıyor ve uzun süre konaklıyor. Geçen ayki yazımda sehven ADSYK olarak yazılan ADYK (Açık Deniz Yat Kulübü) WhatsApp grubunda büyük beğeni toplayan bu taktik, Ağustos ayında Küçük Çatı’dan Ballıcak’a, Yediadalar’dan Ballısu’ya, Tuzla’dan Çanak’a kadar pek çok dar ve küçük koyda sık karşılaşılan bir görüntü oldu.
Bu duruma, bir bakış açısıyla, yıllardır benzer ön haberleşmeler ile küçük yelkenli teknelere küçük koylarda burun sokacak yer bırakmayan guletler ve iki koltuk halatıyla küçük koyları kendi özel yüzme havuzuna çeviren büyük motoryatlardan yelkencilerin intikamı da diyebiliriz… Ancak diğer bir bakış açısıyla, profesyonel kaptanların bu taktik karşısında fena halde sinir oldukları da düşünülebilir.
GÖKOVA’DA KENTLEŞME GÖRÜNTÜLERİ
Gökova’nın popüler mavi gezi bölgesinde yaygın yerleşim görülen aslında iki merkez var; Akbük ve Karacasöğüt koyları. Bunların ikisi de imar affıyla coşmuş durumda. Sadece Akbük’te iki yıl önce 300’den fazla ev yapıldı. Bunların tümü mühürlü, bir miktar da ceza yazıldı. Ama ne gam, yeni evlerin tümünde yaşam sürüyor. Dolayısıyla Akbük ve Karacasöğüt’te ciddi bir nüfus artışı ve farklı açılarda yaşam kültürü değişimi gözleniyor.
Akbük’teki değişim, doğrusu biraz olumsuz. 2 kilometrelik plajın tümü şezlong ve şemsiyelerle kaplanmış durumda. Ve müthiş bir günübirlik kara turizmi gelişimi var. Eskiden denizcilerin çok önemli bir uğrak noktasıydı. Bu yıl (yani pandemi yılı) nüfus yoğunluğu nedeniyle Akbük’e giden tekne sayısında ciddi bir azalma var. Öyle ki, çevresinde müzikli barlar da açılan Altaş Restoran bile sonunda pes etmiş ve iskelesine tekne bağlamaya ara vermiş.
Oysa Altaş’ta güzel bir barbun tava Gökova yolculuklarımızın vazgeçilmez lüksüdür. Oldum olası Gökova’nın en önemli lojistik merkezi olan Karacasöğüt’te ise denizciler açısından olumlu gelişmeler yaşanıyor. Köyün ortasındaki market inanılmaz bir gelişme gösterdi. Raca Restaurant yüksek kalite seviyesini koruyor. Gökova Yelken Kulübü şöhretini her yıl artırıyor ve tüm kıyılarımızın en “in” marineti haline geldi. Bu yıl bir hayli tartışmalı bir konu olan MUÇEV’in Karacasöğüt iskelesi, sürekli konaklayanlar ayrıldıktan sonra günlük ya da kısa süreli molalar için son derece elverişli bir durak oldu. Koyun doğu ucunda azmağın kıyısında kurulu marineti ise Okluk’tan ayrılmak zorunda bırakılan Turgut Yücel devraldı. Okluk’ta Denizkızı Restoran’da Mustafa Efe’nin yardımcısı olan Alptekin’i de yanına aldı ve bu iskele kısa sürede Karacasöğüt’te bir cazibe merkezi haline geldi. Gel gör ki, talihsizlik ya da acı kader Turgut’un peşini bırakmadı.
56 yaşında bir kalp krizi ile aramızdan ayrıldı. Eşi Durkadın Hanım ve Alptekin yas döneminden sonra tesisi tam kapasiteyle işletmeye devam edecekler ama bütün köyün morali alt üst oldu.
GÖKOVA’DAN SON NOTLAR, HOŞLUKLAR…
15 gün kadar dolaştık bu eşsiz körfezimizde. Ballısu’da günlük ağaçları altında yürümek, koyun dibindeki minik tatlı su kuyusuna salına salına gelen koca ineklerin teknelerin koltuk halatları üstünden-altından dans eder gibi geçişlerini izlemek; Pabuç Burnu, Tuzla Koyu Fener Bükü’nde sabahın 07.00’sinde dünyanın en güzel denizine girmek; Kıran Dağı’nın sarp yamaçları altında Akbük’ün kayalık kuzey kıyılarında çarşaf gibi denizde alargada saatlerce milim kıpırdamadan mola vermek; Adalıyalı Bükü’nde Sadun Boro anıt heykelini seyrederek güneşin çam ormanı arasından batışını seyretmek gibi sayısız hoş anıyla Deveboynu Burnu’nu bordaladık ve Hisarönü’ne geri döndük.
Ama “bu gezide en hoşuna giden yer neresiydi?” diye sorarsanız da bir kesin yanıtım var: Sedir Adası’nda güneşin batışı, güneşin doğuşu…
Karia döneminden bugüne kadar hayli korunarak ulaşmış 2 bin 600 yıllık antik kent Kedrai’nin kalıntılarıyla ve ünlü Kleopatra kumsalı ile ünlü Sedir Adası ana limanı Gökova’nın en muhteşem durağı. Bir kez daha test ettim, kabul ettim.
Mesela Ekim ayının güzel ışıklarında hava durumuna göre 3-4 metreye 15-20 metre demir döşeyin üstünüze bir battaniye alın ve açık havada, ormanın ve denizin müziğini dinleyerek o limanda, yıldızları seyredin, uyuyun. Bir kış boyunca hafızanızı terk etmeyecek bir anı olacak.☸
Bu yıl 60. kez kapılarını açacak fuarda, karada ve denizde toplam 1100 tekne sergilenecek. Fiera di Genova Sergi ve Ticaret Merkezi’nde… www.salonenautico.com
2-4 EKİM
NUROLBANK CAMPUS CUP
Tamamen öğrencilere yönelik yapılan ve 2 Ekim’de antrenmanlarla başlayacak Campus Cup’ta toplam üç yarış olacak.
www.miyc.org
3 EKİM
TAYK MDK KUPASI
Moda Deniz Kulübü işbirliğinde düzenlenen Moda-Caddebostan-Adalar rotasındaki yarışa 30 civarında tekne katılacak.
www.tayk.org.tr
4 EKİM
BAU TROFESİ
Bahçeşehir Üniversitesi Uluslararası Yelken Klubü (BAUISC) tarafından düzenlenen trofe, 4 Ekim’de başlayacak. Trofenin ikinci ayağı 10, üçüncü ayağı ise 25 Ekim’de yapılacak. 31 Ekim’de de Boğaz Yarışı ile tamamlanacak.
www.bauisc.org
9-11 EKİM
J70 TÜRKİYE TROFESİ IV. AYAK
J70 Türkiye Sınıf Birliği tarafından beş ayak olarak düzenlenen trofenin dördüncü ayağı Bodrum’da…
www.j70tr.org
10-11 EKİM
DRAGON SONBAHAR SERİSİ
II. AYAK
Geçen eylülde başlayan yarışın ikinci ayağına yaklaşık altı dragonun katılması bekleniyor. www.bayk.org
10-11 EKİM
EAYK GÜZ TROFESİ I. AYAK
Çeşme parkurundaki yarış, ilk gün iki, ikinci gün ise bir olmak üzere üç şamandıra mücadelesinden oluşacak.
www.eayk.org
11 EKİM
SPORTSBOAT KALAMIŞ YELKEN KULÜBÜ KUPASI
Sportsboat 2020 Trofesi’nin üçüncü etabında start düdüğü, Kalamış Koyu’nda şamandıra yarışları için çalacak.
www.kalamisyelken.com.tr
13-18 EKİM
CNR YACHT FESTIVAL
Megayattan yelkenliye her tür teknenin yanı sıra yat ekipmanları ve marin aksesuarların da bulunacağı festival Pendik’teki Marintürk Marina’da…
www.cnryachtfestival.com
17-18 EKİM
BAYK GÜZ TROFESİ
Bodrum Açıkdeniz Yelken Kulübü’nün düzenlediği trofenin ilk ayağında 30 kadar tekne inshore (koyiçi) rotada mücadele edecek.
www.bayk.org
17-18 EKİM
TAYK BURGAN LEASING İSTANBUL KUPASI
Burgan Leasing ana sponsorluğunda gerçekleştirilen yarışta 35 tekne Caddebostan-Adalar parkurunda kapışacak.
www.tayk.org.tr
19-23 EKİM
RIXOS SAILING CUP
Rixos Premium Göcek ana sponsorluğunda ve Marintürk Göcek ev sahipliğinde, Göcek Yelken Kulübü tarafından düzenlenen Rixos Sailing Cup’ın bu yıl beşincisi düzenleniyor.
www.rixossailingcup.com
20 EKİM
AMERICAN HOSPITAL THE BODRUM CUP-THE YEAR OF HEROES
The Bodrum Cup 32. Yılında sağlık çalışanlarına destek olmak amacıyla düzenleniyor. The Bodrum Cup’ı kazanmış takımların skipper’ları STS Bodrum okul gemisi üzerinde sembolik bir etap ve seyir yapacak.
www.bodrumcup.com
24-30 EKİM
31. MARMARİS ULUSLARARASI YARIŞ HAFTASI
Kayıtların son güne kadar açık olduğu Marmaris’teki yarışa şimdiye dek 50 civarında tekne kayıt yaptırdı.
www.miyc.org
28 EKİM-1 KASIM
VIRTUAL VALENCIA BOAT SHOW
Dijital olmasına rağmen La Marina’da düzenlenecek fuar, 360 derece sanal tur imkânıyla gezilebilecek.
